bew120

محمد رضا آذين
تقديم به :
روح پاك پدرم
و
مادر ، همسر ،فرزندعزيزم
و
تمامي عزيزاني كه مرا در تهيه اين پايان نامه ياري نمودند.
دي 1392
فهرست مطالب
TOC o "1-3" h z u فصل اوّل............................................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963632 h 11-1مقدمه:........................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963635 h 31-2-بيان مسئله:.................................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963636 h 31-3- عناصر كليدي تشكيل دهنده سرمايه اجتماعي.......................................................................... PAGEREF _Toc383963640 h 81-3-1- اعتماد اجتماعي :................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963641 h 81-3-2-مشاركت سياسي:.................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963642 h 91-3-3- عضويت در گروه هاي اجتماعي:........................................................................................ PAGEREF _Toc383963643 h 91-3-4- مشاركت اجتماعي:.............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963644 h 91-3-5- انسجام اجتماعي:................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963645 h 91-3-6- تعهد و مسئوليت اجتماعي :................................................................................................ PAGEREF _Toc383963646 h 101-4- الگوهاي اندازه گيري سرمايه اجتماعي :.................................................................................. PAGEREF _Toc383963647 h 101-5- رضايت شغلي :(Job Satisfaction).............................................................................. PAGEREF _Toc383963648 h 131-6-- توصيف شغلي JID :........................................................................................................ PAGEREF _Toc383963649 h 131-7- سئوال اصلي تحقيق :.............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963650 h 141-8- اهمیت و ضرورت تحقيق:.................................................................................................... PAGEREF _Toc383963651 h 141-9- اهداف تحقیق:........................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963652 h 141-10- فرضیه ها یا سوالات تحقیق:................................................................................................ PAGEREF _Toc383963653 h 151-11- مدل تحقيق........................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963654 h 151-12- روش تحقیق:...................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963655 h 161-13- جامعه تحقیق:........................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963656 h 161-14- روش نمونه گیری و حجم نمونه:........................................................................................ PAGEREF _Toc383963657 h 161-15- روش تجزیه وتحلیل:............................................................................................................ PAGEREF _Toc383963658 h 161-16- تعاریف اصطلاحات و متغیرهای تحقیق:............................................................................. PAGEREF _Toc383963659 h 171-16-1- سرمايه اجتماعي :............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963660 h 171-16-2-رضايت شغلي:................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963661 h 17فصل دوم........................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963662 h 182-1-مقدمه........................................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963665 h 192-2- بررسی ادبیات موضوع : سرمایه اجتماعی............................................................................... PAGEREF _Toc383963666 h 202-2-1- سرمایه فیزیکی – مالی........................................................................................................ PAGEREF _Toc383963667 h 212-2-2- سرمایه انسانی..................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963668 h 212-2-3-سرمایه طبیعی ( NC ) و ابعاد آن...................................................................................... PAGEREF _Toc383963669 h 222-2-4- سرمایه های مالي (FC) و ابعاد آن............................................................................. PAGEREF _Toc383963670 h 222-2-5- سرمایه ااعی و سرمایه فرهنگی (CC)......................................................................... PAGEREF _Toc383963671 h 222-3- مقایسه سرمایه اجتماعی با سرمایه فیزیکی و انسانی............................................................... PAGEREF _Toc383963672 h 232-4-. انواع سرمايه اجتماعي............................................................................................................ PAGEREF _Toc383963673 h 262-5-. مفهوم سرمايه اجتماعي.......................................................................................................... PAGEREF _Toc383963674 h 282-6-.آثار سرمايه اجتماعي................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963675 h 302-6-1- تأثير سرمايه اجتماعي بر حوزه بخش خصوصي و بنگاه‌داري............................................. PAGEREF _Toc383963676 h 302-6-2-اثرات مثبت افزايش سرمايه اجتماعي بر دولت.................................................................... PAGEREF _Toc383963677 h 302-7- روند توسعه مفهوم سرمايه اجتماعي....................................................................................... PAGEREF _Toc383963678 h 332-8- ابعاد سرمايه اجتماعي.............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963679 h 342-8-1-بعد ساختاري سرمايه اجتماعي: شبكه................................................................................. PAGEREF _Toc383963680 h 372-8-2- پيوندهاي شبكه‌اي(net work ties)............................................................................... PAGEREF _Toc383963681 h 372-8-3- ساختار كلي شبكه (net work configuration)......................................................... PAGEREF _Toc383963682 h 372-8-4- سازمان قابل دسترس.......................................................................................................... PAGEREF _Toc383963683 h 382-8-5-سلسله مراتب شبكه............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963684 h 382-8-6- غلظت شبكه: تراكم............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963685 h 382-9-اعتماد اجتماعي......................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963686 h 392-10- برتري سرمايه اجتماعي......................................................................................................... PAGEREF _Toc383963687 h 432-11-روش‌هاي اندازه‌گيري سرمايه اجتماعي.................................................................................. PAGEREF _Toc383963688 h 442-11-1- الگوهاي اندازه‌گيري سرمايه اجتماعي.............................................................................. PAGEREF _Toc383963689 h 452-12- ارتباط عميق ديدگاه مديريت اسلامي با مفهوم سرمايه اجتماعي:.......................................... PAGEREF _Toc383963690 h 482-13- پيامدهاي مثبت سرمايه اجتماعي........................................................................................... PAGEREF _Toc383963691 h 492-14- نمونه‌اي از تهديدات سرمايه اجتماعي................................................................................... PAGEREF _Toc383963692 h 492-15- سرمايه اجتماعي به مثابه يكي از مشخصه‌هاي جوامع و ملت‌ها............................................ PAGEREF _Toc383963693 h 502-16- چگونه مي‌توانيم موجودي سرمايه اجتماعي را افزايش دهيم؟.............................................. PAGEREF _Toc383963694 h 552-17- ارزش‌هاي اجتماعي- فرهنگي(social cultural values )............................................ PAGEREF _Toc383963695 h 562-18- سرمايه اجتماعي و علم اقتصاد.............................................................................................. PAGEREF _Toc383963696 h 592-18-1- سرمايه اجتماعي، اعتماد اجتماعي و توسعه اقتصادي....................................................... PAGEREF _Toc383963697 h 592-18-2-كاركردهاي اقتصادي سرمايه اجتماعي و اعتماد اجتماعي.................................................. PAGEREF _Toc383963698 h 602-19- كاركردهاي سرمايه اجتماعي:................................................................................................ PAGEREF _Toc383963699 h 612-19-1- همبستگي و انسجام: ........................................................................................................ PAGEREF _Toc383963700 h 622-20- شاخص‌هاي سرمايه اجتماعي................................................................................................ PAGEREF _Toc383963701 h 622-20-1- اعتماد................................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963702 h 622-20-2- پايبندي به قوانين اجتماعي............................................................................................... PAGEREF _Toc383963703 h 632-20-3-بستگي اجتماعي................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963704 h 632-20-4- مشاركت اجتماعي............................................................................................................ PAGEREF _Toc383963705 h 642-20-5- دسترسي به اطلاعات........................................................................................................ PAGEREF _Toc383963706 h 642-20-الف- عوامل موثر بر سطح سرمايه اجتماعي......................................................................... PAGEREF _Toc383963707 h 642-21- مشكل سنجش سرمايه اجتماعي............................................................................................ PAGEREF _Toc383963708 h 652-22- تأثير سرمايه اجتماعي بر بهره‌وري......................................................................................... PAGEREF _Toc383963709 h 671-22- هزينه‌هاي پايين‌تر تبادلات: ................................................................................................... PAGEREF _Toc383963710 h 672-22-1- تسهيم و جاري كردن دانش و نوآوري: ........................................................................... PAGEREF _Toc383963711 h 672-22-2-ريسك پذيري:......................................................................................................... PAGEREF _Toc383963712 h 682-22-3- بهبود كيفيت ستاده‌ها: ...................................................................................................... PAGEREF _Toc383963713 h 682-23- ديدگاه سرمايه‌ي اجتماعي نسبت به تسهيم دانش................................................................. PAGEREF _Toc383963714 h 71 2-24- اشكال عمده سرمايه اجتماعي از نظر كلمن.........................................................................852-24-1--تعهدات و انتظارات (obligation and expectations).......................................... PAGEREF _Toc383963716 h 712-24-2- ظرفيت بالقوه اطلاعات..................................................................................................... PAGEREF _Toc383963717 h 722-24-3- هنجارها و ضمانت اجرايي مؤثر....................................................................................... PAGEREF _Toc383963718 h 722-24-4-روابط اقتدار....................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963719 h 732-25- شبكه‌ها و عملكرد سازمان..................................................................................................... PAGEREF _Toc383963720 h 732-25-1- شبكه‌هاي بسته: ................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963721 h 752-26- لزوم توجه به بحث سرمايه اجتماعي و رضايت شغلي....................................................... PAGEREF _Toc383963722 h 762-27- رضايت شغلي (job satisfaction) ............................................................................... PAGEREF _Toc383963723 h 782-27-1- بررسي تئوري‌هاي رضايت شغلي.................................................................................. PAGEREF _Toc383963724 h 792-27-2- تئوری بهداشت – انگیزش (motivation- hygiene theorys ) .......................... PAGEREF _Toc383963725 h 802-27-3- تئوری آلدرفر (E.R.G)(alderfer)......................................................................... PAGEREF _Toc383963727 h 812-27-4- تئوری کامروایی نیاز (need fulfillment)................................................................ PAGEREF _Toc383963728 h 822-27-5- نظریه فرات و استارک.................................................................................................... PAGEREF _Toc383963729 h 822-27- 6-نظریه انگیزش پورتر ولاولر........................................................................................... PAGEREF _Toc383963730 h 822-27-7- نظریه کینز برگر.............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963732 h 832-27- 8-نظریه انتظار وورم........................................................................................................... PAGEREF _Toc383963733 h 842-29- عوامل موثر بر رضایت شغلی.............................................................................................. PAGEREF _Toc383963734 h 842-29-1- ابزارهای اندازه گیری رضایت شغلی.............................................................................. PAGEREF _Toc383963735 h 882-30- پیشینه پژوهش سرمایه اجتماعی......................................................................................... PAGEREF _Toc383963736 h 902-30-1- پیشینه پژوهش خارجی در مورد سرمایه اجتماعی......................................................... PAGEREF _Toc383963737 h 902-30-2- پیشینهی پژوهش سرمایه اجتماعی در ایران.................................................................... PAGEREF _Toc383963738 h 942-31- پیشینهی پژوهش رضایت شغلی......................................................................................... PAGEREF _Toc383963739 h 982-31-1- تحقیقات خارجی پیرامون رضایت شغلی....................................................................... PAGEREF _Toc383963740 h 982 –31-2- مطالعات داخلی پیرامون رضایت شغلی....................................................................... PAGEREF _Toc383963741 h 1002-32- وزارت نيرو : ..................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963742 h 104فصل سوم........................................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963743 h 1193-1-مقدمه...................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963745 h 1203-2- تعريف تحقيق....................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963746 h 1213-3- نوع و روش تحقيق: ............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963747 h 1213-4- جامعه آماري......................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963748 h 1233-5- متغير پژوهش....................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963749 h 1233-6- روش نمونه گيري:............................................................................................................... PAGEREF _Toc383963750 h 1243-7- تعيين حجم نمونه................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963751 h 1243-8- روايي و پايايي پرسشنامه : ................................................................................................... PAGEREF _Toc383963752 h 1251-8-1- روايي صوري: .................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963753 h 1252-8-2- روايي ساختاري: .............................................................................................................. PAGEREF _Toc383963754 h 1253-8-3- ضريب پايايي: .................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963755 h 1253-9-روش تجزيه و تحليل اطلاعات.............................................................................................. PAGEREF _Toc383963756 h 1253-9-1-روايي پژوهش.................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963757 h 126-3-9-2- اعتبار محتوا..................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963758 h 1263-9-3 -پايايی پژوهش.................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963759 h 126-3-9-4-روش آلفاي كرونباخ........................................................................................................ PAGEREF _Toc383963760 h 1273-10- روش و ابزار گردآوري اطلاعات: ...................................................................................... PAGEREF _Toc383963761 h 1313-11-آزمون‌هاي آماري در تحليل استنباطي: ................................................................................. PAGEREF _Toc383963764 h 133آزمون اولويت بندي فريدمن........................................................................................................... PAGEREF _Toc383963765 h 133آزمون همبستگي.............................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963766 h 133تحليل رگرسيون ساده و چند گانه.................................................................................................. PAGEREF _Toc383963767 h 133آزمون فرض مقايسه ميانگين‌هاي دو گروه...................................................................................... PAGEREF _Toc383963768 h 133آزمون فرض مقايسه ميانگين‌هاي چند گروه (آزمون تحليل واريانس يكطرفه- آزمونF ).............. PAGEREF _Toc383963770 h 1343-12-قلمرو پژوهش: .................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963771 h 134فصل چهارم: ................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963772 h 1351-4-مقدمه...................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963774 h 1364-2- آمار توصيفي مشخصات فردي افراد مورد پژوهش............................................................... PAGEREF _Toc383963775 h 1364-3- آمار توصيفي و استنباطي سوالات پرسشنامه......................................................................... PAGEREF _Toc383963782 h 1424-9-آزمون اولويت بندي شاخص های بعد ساختاری مولفه سرمايه اجتماعی............................... PAGEREF _Toc383963792 h 1494-11-آزمون اولويت بندي شاخص های بعد ارتباطی مولفه سرمايه اجتماعی............................... PAGEREF _Toc383963793 h 1514-12-آزمون اولويت بندي سئوالات مولفه رضايت شغلی............................................................. PAGEREF _Toc383963794 h 1514-13-آزمون اولويت بندي ابعاد و مولفه های سرمايه اجتماعی و رضايت شغلی.......................... PAGEREF _Toc383963795 h 1534-14-آزمون نرمال بودن ابعاد و مولفه های سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی............................. PAGEREF _Toc383963796 h 1534-15-فرضیه اصلی: سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارد................................................. PAGEREF _Toc383963797 h 1594-16-فرضیه فرعی 1: بعد ساختاری مولفه سرمایه اجتماعی بر مولفه رضایت شغلی تاثیر دارد.... PAGEREF _Toc383963798 h 1594-17-فرضیه فرعی 2: بعد شناختی مولفه سرمایه اجتماعی بر مولفه رضایت شغلی تاثیر دارد...... PAGEREF _Toc383963799 h 1604-18-فرضیه فرعی 3: بعد ارتباطی مولفه سرمایه اجتماعی بر مولفه رضایت شغلی تاثیر دارد...... PAGEREF _Toc383963800 h 1614-19-فرضیه اصلی دوم: ابعاد ساختاری، شناختی و ارتباطی مولفه ساختار اجتماعی بر رضایت شغلی موثرند. ................................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963801 h 1614-21-آمار توصیفی رضایت شغلی به تفکیک وضعیت تاهل......................................................... PAGEREF _Toc383963802 h 1644-22-آمار توصیفی رضایت شغلی به تفکیک تحصیلات............................................................... PAGEREF _Toc383963803 h 1664-23-آمار توصیفی رضایت شغلی به تفکیک موقعیت های شغلی................................................ PAGEREF _Toc383963804 h 1694-24-آمار توصیفی رضایت شغلی به تفکیک سوابق کاری............................................................ PAGEREF _Toc383963805 h 1714-25-تحلیل فرضیات با استفاده از چارچوب نظری:..................................................................... PAGEREF _Toc383963806 h 171فصل پنجم... ................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963807 h 1725-1-مقدمه...................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963809 h 1735-2-نتایج توصیفی......................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963810 h 1745-3-نتایج استنباطی........................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963811 h 1745-4-پیشنهادات و راهکارها............................................................................................................ PAGEREF _Toc383963812 h 1775-5-محدودیت ها و تنگناهای تحقیق............................................................................................ PAGEREF _Toc383963813 h 178.منابع: .............................................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963814 h 186پيوستها............................................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963815 h 180فهرست جداول
جدول شماره ( 1-2 ) مدل اقتضائی هرزبرگ ( محمد زاده ، 1374 )............................................ PAGEREF _Toc383963726 h 81جدول 1-3- تناظر شماره سئوالات پرسشنامه با تغييرها................................................................. PAGEREF _Toc383963762 h 132جدول 2-3 امتياز بندي طيف ليكرت.............................................................................................. PAGEREF _Toc383963763 h 132جدول شماره 1- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش.............................................................. PAGEREF _Toc383963776 h 136جدول شماره 2- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش.............................................................. PAGEREF _Toc383963777 h 137جدول شماره 3- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش.............................................................. PAGEREF _Toc383963778 h 138جدول شماره 4- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش.............................................................. PAGEREF _Toc383963779 h 139جدول شماره 5- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش.............................................................. PAGEREF _Toc383963780 h 140 جدول شماره 6- توزيع فراواني پاسخ افراد مورد پژوهش............................................................. PAGEREF _Toc383963781 h 1414-4جدول شماره 7- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در بعد ساختاری مولفه سرمايه اجتماعی........................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963783 h 143جدول شماره 8- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در بعد شناختی مولفه سرمايه اجتماعی........................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963784 h 143جدول شماره 9- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در بعد ارتباطی مولفه سرمايه اجتماعی........................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963785 h 1434-5-جدول شماره 10- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در مولفه رضايت شغلی........... PAGEREF _Toc383963786 h 1444-6-جدول شماره 11- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در زمينه شاخص های بعد ساختاری مولفه سرمايه اجتماعی.......... .......................................................................................... PAGEREF _Toc383963787 h 1464-6-جدول شماره 12- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در زمينه شاخص های بعد شناختی مولفه سرمايه اجتماعی..................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963788 h 146جدول شماره 13- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در زمينه شاخص های بعد ارتباطی مولفه سرمايه اجتماعی............................................................................................................................. PAGEREF _Toc383963789 h 146جدول شماره 14- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در زمينه شاخص‌هاي مولفه رضايت شغلی............................................................................................................................................... PAGEREF _Toc383963790 h 147جدول شماره 15- آمار توصيفي نظرات افراد مورد پژوهش در زمينه ابعاد و مولفه های سرمايه اجتماعی و رضايت شغلی............................................................................................................... PAGEREF _Toc383963791 h 148فهرست اشکال
شكل شبکه هاي اعتماد........................................................................................................................ PAGEREF _Toc383963637 h 6شكل شماره (1-2) : سرمايه اجتماعي و هزينه هاي مديريتي منبع : علوي 1385............................... PAGEREF _Toc383963638 h 7شكل(1-3) انواع سرمايه هاي يك سازمان.......................................................................................... PAGEREF _Toc383963639 h 7شکل ( 5-2 ) مدل فرت و استارک از رضامندی شغلی ( از کمپ ، ترجمه ماهر ، 1370 ص 263 )........ PAGEREF _Toc383963731 h 83
چكيده :
هدف اصلي پژوهش پيش رو ، بررسي تاثير سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي است .سرمايه اجتماعي به عنوان يك عامل قوي كه افراد را به همديگر پيوند ميدهد يكي از سرمايه هاي باارزش و نامرئي انسان هاست .كه تاكنون كمتر مورد توجه قرار گرفته است .تاثير سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي مورد بررسي قرار ميگيرد.
سرمايه اجتماعي از متغيير هاي مستقل تحقيق داراي ابعاد (ساختاري،شناختي ،ارتباطي )كه روابط متقابل با يكديگر را تشكيل ميدهد و چهار چوب نظري مورد استفاده اين تحقيق براي بررسي سرمايه اجتماعي ،از مدل ناهاپيت گوشال پيروي ميكند . از نظر سرمايه اجتماعي جمع منابع بالفعل و بالقوه در دسترس افراد ناشي از شبكه روابط متقابل به فرد يا واحد اجتماعي است .سرمايه اجتماعي هم شامل شبكه و هم شامل دارائي است كه احتمال بسيج شدن آن از طريق شبكه ها وجو د دارد .
نهاپيت وگوشال سرمايه اجتماعي را عامل موثر در ايجاد و مشاركت در دانش سازماني مي دانند .در اين مدل مفهوم سرمايه اجتماعي سازماني است كه بر اساس آن ميزان تاثير ، با رضايت شغلي مورد بررسي قرار گرفته است. به همين نظر براي متغيير رضايت شغلي از نظريه نياز ها استفاده شده است زيرا اين نظريه سلسله نيازهاي مازلو نزديك است تا جائي كه مي توان آنها را يكي به حساب آورد. نا گفته نماند نظريه نياز مازلو عام تر است و رضايت شغلي مي تواند در دايره و محدوده آن قرار گيرد و بر اساس نظريه نيازها ميزان رضايت شغلي هر فرد كه از اشتغال حاصل ميشود به دو عامل بستگي دارد .
اول: انكه مقدار از نيازهايي كه از طريق و احراز موقعيت مورد نظر تامين ميگردد . دوم :آنكه نمودار از نياز ها از طريق اشتغال بكار مورد نظر تامين نشده باقي مي ماند نتيجه اي كه از بررسي عوامل اول و دوم حاصل ميشود. ميزان رضايت شغلي فرد را معين ميكند . البته مطالعات زيادي در زمينه رضايت شغلي صورت گرفته كه متغييرهاي زيادي با رضايت شغلي مرتبط است .
تحقيق از نوع روش توصيفي، پيمايشي است كه از طريق روش كتابخانه‌اي مقاله‌ها پايان‌نامه‌هاي ارشد و دكترا دراين زمينه جمع‌آوري گرديده و براي جمع‌آوري اطلاعات نيز از پرسشنامه استفاده مي‌شود پس از جمع‌آوري پرسش‌هاي توزيع شده داده‌هاي به دست آمده از طريق روش‌هاي آمار توصيفي و آمار استنباط با نرم‌افزار spss تجزيه و تحليل خواهد شد.. در اين تحقيق با توجه به اينكه متغييرها كيفي ميباشند تعيين حجم نمونه از فرمول ذیل براي بدست آوردن حجم نمونه استفاده ميشود
با توجه به نتایج رگرسيون خطي ساده و معنی دار بودن ضریب خط رگرسیونی(سطح معنی داری کمتر از 05/0 ) ، سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارد.
با توجه به نتایج رگرسيون خطي ساده و معنی دار بودن ضریب خط رگرسیونی(سطح معنی داری کمتر از 05/0 ) ، بعد ساختاری مولفه سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارد.
با توجه به نتایج رگرسيون خطي ساده و معنی دار بودن ضریب خط رگرسیونی(سطح معنی داری کمتر از 05/0 ) ، بعد شناختی مولفه سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارد..با توجه به نتایج رگرسيون خطي ساده و معنی دار بودن ضریب خط رگرسیونی(سطح معنی داری کمتر از 05/0 ) ، بعد ارتباطی مولفه سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارد..با توجه به نتایج رگرسيون خطي چند گانه و معنی دار بودن ضرایب خط رگرسیونی(سطح معنی داری کمتر از 05/0 ) ، تمامی ابعاد ساختاری، شناختی و ارتباطی مولفه سرمایه اجتماعی بر رضایت شغلی تاثیر دارند
براساس اين نتايج ميتوان گفت مديران و برنامه ريزان كلان بيشتر بايد به اين سرمايه عظيم و نهان كه در صورتي كه بتواند بالفعل شده تقويت شود ميتواند نتايج بزرگ و پرباري هم براي فرد وهم سازمان و حتي جامعه در بر داشته باشد برنامه ريزي نمايند .
كلمات كليدي :سرمايه اجتماعي –رضايت شغلي –اعتماد اجتماعي

فصل اوّل:
كليات پژوهش1-1-مقدمه:سرمايه اجتماعي بتدريج از دهه 1990 به بعد در رساله ها و مقالات دانشگاهي با كارهاي افرادي چون جيمز كلمن ، رابرت پانتام و فرانيسيس فوكو ياما افزايش يافت. سرمايه اجتماعي برخلاف سرمايه مادي قابليت انتقال ندارد و از روابط دو جانبه تعاملها و شبكه هاي است كه درميان گروههاي انساني پديدار مي گردد.
البته عنوان سرمايه اجتماعي را نخستين بار جامعه شناسي بنام ليداجي هانيفان (Hani Fan)در سال 1916 مطرح كرده بود. پس از او نيز سرمايه اجتماعي به يكي از محورهاي مهم مطالعاتي جامعه شناسان تبديل شد. اما اين بحث تا اوايل 1990 در حوزه جامعه شناسي محدود ماند. از اين زمان بود كه به يك باره تمام توجه اقتصاد دانان به سوي سرمايه اجتماعي و كاركردهاي اقتصادي آن جلب شد. بدين ترتيب اقتصاد دانان بر موضوع سرمايه اجتماعي متمركز شدند و ارزش آنرا تا جايي بالابردند كه آنرا موتور اقتصادي نگاشتند.امروزه سرمايه اجتماعي نقشي بسيار مهمتر از سرمايه فيزيكي و انساني در جوامع ايفا ميكند و شبكه هاي روابط جمعي و گروهي انسجام ميان انسانها و سازمانها ميباشد از اينرو در غياب سرمايه اجتماعي ، ساير سرمايه ها اثر بخشي خود را از دست خواهند داد و بدون سرمايه اجتماعي پيمودن توسعه و تكامل فرهنگي اجتماعي و اقتصادي ناهموار و دشوار ميشود.
سرمايه اجتماعي بطور كلي دارايي محكم و ريشه داري در روابط اجتماعي تصور مي شود كه ممكن است در فعاليت ها استفاده شود و تغييري است كه هزينه ها و خسارتهاي گروهي را به حداقل ميرساند. اين شبكه هاي ارتباطي به افراد اجازه مي دهد تا بصورتي كاراتر و اثر بخش تر عمل كنند.
امروزه نيروي انساني هر سازماني بعنوان منبع راهبردي سازمانها محسوب و افزايش و حفظ رضايت شغلي نيروها از متداولترين روش دستيابي به اهداف سازمان مطرح است. ولي به دلايل مختلف اين احتمال وجود دارد كه بعضي از سازمانها كارا عمل ننموده و اين امر را ملزم ميسازد تا عواملي را بررسي و مسائل و مشكلات سازمانها را شناسايي و جهت اصلاح در اختيار مديران قرار گيرد و در اين راستا بحث سرمايه اجتماعي و تائيد آن بررضايت شغلي از اهميت فراواني برخوردار است كه بر خلاف كشورهاي توسعه يافته در كشورهاي جهان سوم به ويژه ايران مبهم باقي مانده است و بعضا در سازمانهايي تا كنون مورد مطالعه قرار نگرفته است . لذا در اين ميان مستلزم مطالعه بيشتر و بررسي اثر آن بررضايت افراد احساس ميشود.
1-2- بيان مسئله:سرمايه اجتماعي به نسبت مفهومي است كه وارد ادبيات علوم سرمايه اجتماعي شده و توانسته است در مدت زمان كوتاهي جايگاه مناسبي مباحث توسعه پيدا نمايد. از كاركردهاي اقتصادي سرمايه اجتماعي مي توان به كاهش هزينه مبادله ، تسهيل برخي از مناسبات رسمي بهبود كارائي ، سرعت تبادل اطلاعات ، تقويت ، ابتكارات و كاهش فساد اشاره كرد، يكي از تعاريف مطرح اين است كه سرمايه اجتماعي مجموعه هنجارهاي موجود در سيستم هاي اجتماعي است كه موجب ارتقاي سطح همكاري اعضاي آن جامعه گرديده و موجب پايين آمدن سطح هزينه هاي تبادلات و ارتباطات مي گردد(فوكوياما 1999) بر اساس اين تعريف ، مفاهيمي نظير جامعه مدني و نهادهاي اجتماعي نيز داراي ارتباط مفهومي نزديكي با سرمايه اجتماعي مي گردند.
از ديدگاه كوشينا وشرايدر 1999 سرمايه اجتماعي در سطح خرد (سرمايه شناختي) نام داشته و شامل مولفه هايي نظير ارزش ها ، نگرش ها ، تعهدات ، مشاركت ، اعتماد موجود در سيستم اجتماعي سازمان است و در سطح كلان ( سرمايه ساختاري) ناميده ميشود كه در رابطه با ساختاري و فرآيندهاي مديريتي نظير پاسخگويي مديران و رهبران در قبال عملكردشان ، شفافيت در تصميم گيري ، ميزان تصميم گيري و همكاري گروهي است .( علوي 1380) (منبع ص 97 سرمايه اجتماعي – نيكو مرام.)
براي سرمايه اجتماعي مصاديق سازمان و كسب و كار نيز وجود دارد . شواهد محكمي را بيان مي كند سرمايه اجتماعي باعث تقويت فعاليت هاي سازماني مي شود كه افراد كه سرمايه اجتماعي را ايجاد كرده و از آن استفاده مي كنند ، مشاغل بهتري بيابند و حقوق بيشتري دريافت مي كنند و ترفيع ميگيرند و در مقايسه با همتايان منزوي خود تمايلي براي استفاده از قدرت سرمايه اجتماعي نداشته و ياتوان آنرا ندارند از تأثير نفود بيتشري برخودار هستند . سازمانهايي كه از سرمايه اجتماعي قدرتمند بهره ميبرند مي توانند به سرمايه هاي لازم براي كار آفريني و فعاليتهاي شجاعانه دست يابد و يادگيري سازماني را بهبود بخشند و سرمايه اجتماعي يك ديواره دفاعي براي دموكراسي است.
رابينسون معتقد است در آنچه قابل اندازه گيري است قابل انجام ميباشد ( اگر نتوانيد اندازه گيري كنيد. نمي توانيد مديريت كنيد) علي رغم تلاشهاي وافري كه محققين پيرامون سنجش و اندازه گيري سرمايه اجتماعي در اقصي نقاط دنيا بعمل آورده اند ، متاسفانه يكي از بزرگترين نقاط ضعف موجود فقدان اجتماع آنها پيرامون روش اندازه گيري اين پديده است(دكتر مهناز هاشمي بهمن89)
ساختار سازماني بايد با اندازه به محيط و فناوري و استراتژي سازگار باشد بصيرت و بينش ها كه از تجربه و مطالعه اشكال سازماني جديد نشات گرفته است نشان ميدهد كه ما بايد ايده (( تناسب)) را كنار گذاشته يا به حداقل تغيير دهيم. مديران و كاركنان در سازمانها از عدم اعتماد متقابل بهم رنج ميبريم و همين عدم اعتماد موجب كاهش تشريك مساعي كاركنان و همچنين انصراف مديران از مشاركت با كاركنان گرديده است و نتيجه آن بي تفاوتي و كاهش ميزان انگيزش در ميان كاركنان خواهد شد. يكي از مشكلات سازمانهاي دولتي و غير دولتي عدم وجود همكاري ارادي داوطلبانه و آگاهانه است و نبود آن به معناي پائين بودن سطح سرمايه اجتماعي سازماني است و مشكل ديگر كه سازمانها با آن درگير مي باشند بالا بودن هزينه تبادلات و معادلات فيما بين است و اين مسئله ناشي از عدم اعتماد متقابل است . اتحاد متقابل نقش زيادي در تسهيل فرآيندها و كاهش هزينه هاي مربوط به اينگونه تبادلات دارد. (همان ماخذ)
سرمايه اجتماعي را مي توان حاصل پديده هاي ذيل در يك سيستم اجتماعي دانست( فلورا، 1999): اعتماد متقابل، تعامل اجتماعي متقابل، گروه هاي اجتماعي، احساس هويت جمعي و گروهي، احساس وجود تصويري مشترك از آينده و كارگروهي.
يكي از مفاهيم مفيد در تبيين مفهوم سرمايه اجتماعي شبكه اعتماد است. شبكه اعتماد عبارت است از گروهي كه بر اساس اعماد متقابل به يكديگر، از اطلاعات ، هنجارهاو ارزش هاي يكساني در تبادل هاي في مابين خود استفاده ميكنند ( علوي 1384) از اين رو اعتماد في مابين نقش زيادي در تسهيل فرآيند ها و هزينه هاي مربوط به اينگونه تبادلات دارد. شبكه اعتماد مي تواند بين افراد يك گروه يا بين گروه ها و سازمان هاي مختلف به وجود آيد.
فكوياما (1997) معتقد است كه قبل از ورود به سيستم تجاري يا اجتماعي بايد اطلاعا كافي درباره شبكه هاي اعتماد موجود در آن سيستم و ويژگي هاي آن به دست آورد . زيرا اعتماد را پايه هرگونه مبادله هاي اقتصادي و اجتماعي ميداند.
مفهوم مفيد بعدي (( شعاع اعتماد)) است . تمامي گروه هاي اجتماعي داراي ميزان خاصي از شعاع اعتمادند كه به معني ميزان گستردگي دايره همكاري و اعتماد متقابل اعضاي يك گروه است (علوي1384) دريك نتيجه گيري مي توان گفت هر چه يك گروه اجتماعي داراي شعاع اعتماد بالاتري باشد سرمايه اجتماعي بيشتري نيز خواهد داشت .چنانچه يك گروه اجتماعي برون گرايي مثبتي نسبت به اعضاي گروه هاي ديگري نيز داشته باشد شعاع اعتماد اين گروه از حد داخلي آن نيز فراتر ميرود .
9897371876736اين هنجارها و تعاملات اجتماعي به اين جهت به عنوان بك سرمايه و در قالب سرمايه اجتماعي تعريف ميگردند كه داراي كاركردهاي اقتصادي مهمي در سيستم هاي اجتماعي هستند. سرمايه اجتماعي مناسب ، قادر است تا هزينه هاي تبادلات و تعاملات مرتبط با اجتماع و سازمان هاي مختلف نظير قرار دادها ، كنترل و نظارت از طريق سلسله مراتب و مقررات بوروكراتيك را در حدقابل توجهي كاهش دهد هزينه هاي تعاملات اجتماعي و اقتصادي در گروه ها و سازمانهايي كه داراي سرمايه اجتماعي بهينه اي نيستند بالا است و اين امر به دليل بالا رفتن هزينه هاي نظارت و كنترل ، مذاكرها و اعمال دستور العمل هاي رسمي است (علوي 1385)

شكل شبکه هاي اعتمادهرچه سرمايه اجتماعي يك سيستم اجتماعي بالاتر باشد ، موجب پايين آمدن هزينه هاي مربوط به اين تعاملات رسمي مي گردد. اين امر نشان دهنده اين واقعيت است كه هماهنگي بين اعضاي سيستم هاي اجتماعي بر اساس هنجارهاي غير رسمي در حال تبديل شدن به يك بحث مهم در جوامع پيشرفته است و به تدريج در حال پيدا كردن جايگاه هاي مهم تر در الگوي اقتصادي نوين مي گردد.
امروزه به اين واقعيت پي برده شده است كه در يك جامعه مدني ، اگر اعمال كنترل و نظارت بر بسياري از سيستم هاي خدماتي پيچيده ، بر اساس استانداردها و هنجارهاي اجتماعي و حرفه اي موجود در گروه ها و صنف هاي مربوط انجام شود ، مي تواند هزينه هاي نظارت بر عمليات در مقايسه با روش هاي بوروكراتيك را بسيار پايين آورد. امروزه تخصصي شدن حرفه هاي مختلف به گونه است كه ديگر مديران با استفاده از شيوه هاي نظارت رسمي و بوروكراتيك قادر به سرپرستي كاركنان متخصص خود نيستند و ايجاد و تقويت هنجارهاي حرفه اي اثر بخش در محيط هاي تخصصي داراي بهره وري بسيار بالاتري است (پروساك 2000)
نتيجه تحقيقات انجام شده در واحدهاي تحقيق و توسعه شركت هاي موفق نشان ميدهد كه مديريت بوروكراتيك در اين واحدها ، موجب بالارفتن شديد هزينه هاي تعامل كاري و كند شدن فعاليت ها مي گردد و مديريت هاي منعطف و مبتني بر استفاده از هنجارهاي حرفه اي ، داراي نقش بسيار موثرتري در اين واحدها هستند(پروساك 2000) شكل شماره (1-2) نشان دهنده رابطه معكوس سرمايه اجتماعي و هزينه هاي مديريتي مربوط مانند هزينه هاي كنترل و نظارت رسمي ساختار بوروكراتيك حل تعارضها هزينه هاي رايزني و موارد مشابه است. در الگوهاي گذشته ، در ميان انواع سرمايه ها ، تنها سرمايه انساني بود كه بيشتر بر تعداد تخصص ها و دانش و مهارت هاي نيروي انساني در سطوح مختلف كاركنان و مديران بود. اما توجه به يك سازمان به عنوان يك سيستم اجتماعي منجر به اين امر مي شود كه سرمايه اجتماعي نيز به عنوان نشان دهنده ارزش اقتصادي شبكه هاي اعتماد و كاهش دهنده هزينه هاي مباده و تعامل در اين فهرست قرار گيرند.
876300328295 هزينه هاي مديريتي
سرمايه اجتماعي
شكل شماره (1-2) : سرمايه اجتماعي و هزينه هاي مديريتي منبع : علوي 1385از ديدگاه اقتصادي مي توان سرمايه اجتماعي را به عنوان يكي از انواع سرمايه هاي هر سازمان يا اجتماع در نظر گرفت. شكل زير بيان گر ارتباط انواع سرمايه ها در يك سازمان است.(شكل 1-3)
سرمايه اجتماعي
Social Capital
سرمايه انساني
Human Capital

سازمان

سرمايه مالي و مادي
Fainaincial/built Capital
سرمايه هاي طبيعي
Natural Capital

شكل(1-3) انواع سرمايه هاي يك سازمانمنبع : علوي ، 1385
به عبارت ديگر سرمايه اجتماعي بيانگر ذخيره اقتصادي حاصل از تسهيلاتي كه شبكه هاي اعتماد علاوه بر كاهش هزينه هاي مديريتي ، موجب مي شوند كه زمان و سرمايه بيشتري اختصاص به فعاليت هاي اصلي پيدا كرده و علاوه بر آن موجب انتقال دانش اعضاي گروه ها به يكديگر شده و جريان مناسبي را از يادگيري و دانش در بين آنها فراهم مي سازد و اين امر نيز مي تواند در كاهش هزينه هاي مديريتي و توسعه اجتماعي و سازماني بسيار موثر باشد.
1-3- عناصر كليدي تشكيل دهنده سرمايه اجتماعيسرمايه اجتماعي را از منظره هاي مختلفي ميتوان مورد مطالعه قرار داد. موارد ذيل مولفه كليدي هستند كه مي توانند ما را در تبيين سرمايه اجتماعي ياري كنند.
1-3-1- اعتماد اجتماعي :از مهمترين شاخص هاي سرمايه اجتماعي محسوب ميشود به جهت اهميت زيادي كه اين مفهوم در زندگي اجتماعي انسان ها دارد. انديشمندان بسياري آنرا مورد بررسي و كندكاو قرار داده اند، بي اعتمادي، پديده اي روانشناختي است كه فرد اطمينان به خود و ديگران را از دست مي دهد و به ناتواني خود اذعان دارد . اين روند (بي اعتمادي) از ديدگاه كلمن توان حركت و خلاقيت را از خود و گروه ميگريد و او را به موجودي بي تحرك و خنثي تبديل ميكند.(مديريت و سرمايه اجتماعي 29-ص12)
دين مبين اسلام نيز براي مقوله اعتماد اجتماعي اهميت زيادي قائل شده است به گونه اي كه صداقت و شفافيت در انديشه ، بيان ، تلاش در جهت پديد آوردن اعتماد متقابل ، تشويق روحيه همگرايي و احترام متقابل از اين نوع شمرده مي شوند. اخلاق پسنديده و كارآفرين به ويژه از سوي مديران ارشد ، از ديگر عوامل باز توليد سرمايه اجتماعي است ( كه از خصلت هاي سطور پيامبر مي باشد) .
سوال محوري در بررسي سرمايه اجتماعي اين است كه تا چه ميزان به ديگران اعتماد داريد؟ اين اعتماد نتيجه تعاملات اجتماعي موجود در گروه ها ، انجمن ها و فعاليت هاي اجتماعي است . بخصوص اگر اين اعتماد از حد فردي به سطح اجتماعي انتقال يابد به عنوان يك سرمايه با ارزش تلقي مي گردد.اين سرمايه موجب پايين آمدن سطح هزينه هاي تعاملات اجتماعي و اقتصادي و اقدام هاي مختلف مي گردد. افزايش اعتماد متقابل در يك شركت مي تواند به نحو قابل توجهي كارايي سيستم ها را بالا ببرد و بعضي از صاحبنظران مديريت و اقتصاد، ارزش آن را براي يك سازمان از اطلاعات بالاتر مي دانند.(پروساك 1999). اعتماد سهم مهمي را در بسياري از فرآيندهاي سازماني نظير عقد قرار دادها ، انجام مذاكره ها و نظارت مستمر بر عملكرد واحدها دارد و تلاش در جهت افزايش آن مي تواند بسياري از هزينه هاي مربوط به فعاليت هاي ذكر شده را كاهش و علاوه برا آن بهره وري سازماني را افزايش دهد. از اينرو اعتماد سازي در بين گروه ها و واحدهاي مختلف يك سازمان را ميتوان يكي از مهمترين وظايف يك رهبر سازماني دانست.
1-3-2-مشاركت سياسي:
يكي ديگر از ابعاد سرمايه اجتماعي ، ميزان مشاركت شهروندان در بهبود نظام هاي سياسي است . ميزان مشاركت افراد در رأي گيري ها ، مشاركت در احزاب و مشاركت در تدوين برنامه ها را مي توان از اين جمله دانست.(علوي،1385)
1-3-3- عضويت در گروه هاي اجتماعي: عضويت در نهادهاي مدني را ميتوان يكي از ابعاد سرمايه اجتماعي دانست. نهادهاي مدني نظير انجمن هاي صنفي، حرفه اي، شوراهاي شهري و محلي ، كتابخانه ها ، انجمن هاي علمي و ورزشي، گروه هاي حامي محيط زيست، انجمن هاي تجاري، كشاورزي و موارد مشابه از اين دسته هستند. سازماندهي افراد در نهادهاي مدني موجب فرهنگ هاي صنفي و حرفه اي خاص در اين نهادها شده و ضمن ايجاد سطح بالاتري از مشاركت و تعلق اجتماعي، موجب مي شود كه به طور غير مستقيم ، كنترل رفتارها و تعامل ها ي اجتماعي و اقتصادي اعضاي اين نهادها وابسته به هنجارهاي موجود در اين نهادها شده و هزينه هاي بسياري از كنترل هاي رسمي كاهش يابد.
1-3-4- مشاركت اجتماعي:وجود شبكه هاي مشاركت بعنوان حوزه هاي توليد كننده سرمايه اجتماعي، بيشترين توجه را در ادبيات نوسازي و توسعه سياسي به خود معطوف كرده است از آنجايي كه شيوه تعاملات اعضاي شبكه بر مبناي ارتباطات زباني است . شبكه هاي مشاركت اجتماعي اي موفق هستند عملكرد آنها لكنت زبان نباشد. افراد بر مبناي تحقق وكلام با يكديگر ارتباط برقرار نمايند و به منطق كلام، مسائل طرفين را حل و فصل كنند.
بطور كلي تعدد شبكه هاي مشاركت اجتماعي در صد گروه ، سازمان يا جامعه بيانگر ميزان سرمايه اجتماعي آن است. لذا هر چقدر شبكه هاي مشاركت در يك گروه سازمان يا جامعه اي گسترده تر باشد. سرمايه اجتماعي غني تر است.(مديرت سرمايه اجتماعي 29-ص14)
1-3-5- انسجام اجتماعي:اميل دوركيم – از اولين جامعه شناسايي است كه مفهوم انسجام و همبستگي اجتماعي را مورد مطالعه قرار داده است و وجود آن را براي هر جامعه لازم ميداند.
جاناتان ترنر به نقل از دور كيم مي گويد (( انسجام رخ ميدهد كه عواطف افراد بوسيله نمادهاي فرهنگي تنظيم شوند. جايي كه افراد متصل به جماعت.، اجتماعي شده باشند كنش ها بوسيله هنجارها تنظيم شده باشند و جايي كه نابرابري هاي قانوني تصوير مي شوند)) ( ترنر ،1370،437)
دور كيم وجود انسجام را براي جوامع امري مهم تلقي مي كند. اودر كتاب (( خود كشي)) بين نرخ خود كشي با درجه يك پارچي و وجود تناسبي معكوس تكيه ميكند به تعبير ديگر از ديدگاه اي هر گاه جامعه اي سخت يكپارچه باشد آن جامعه اعضايش راتحت نظارت خود دارد و با كمرنگ شدن يكپارچگي اين نظارت سست شده و ميزان نا بهنجاري از جمله خودكشي را بالا ميبرد.
1-3-6- تعهد و مسئوليت اجتماعي : رابينسون مي گويد : مسئوليت اجتماعي يكي از وظايف و تعهدات سازمان در جهت منتقع ساختن جامعه است به نحوي كه هدف اوليه سازمان يعني به حداكثر كردن سود را صورتي متعالي بخشد.
التيفن رابيتر نيز در اين رابطه مي نويسد: (( اگر مفهوم مسئوليت اجتماعي را با مفاهيم تعهد اجتماعي و پاسخگويي مقايسه نماييم. متوجه مي شويم مسئوليت اجتماعي در بيانه سير تكامل مشاركت مي باشد))( مديريت و سرمايه اجتماعي 29-ص17)
دين و مذهب نقش بسيار مهمي در سرمايه اجتماعي ايفا مي كنند.
افراد برحسب دين و مذهبي كه دارند.(حضور فعال در امور مساجد. تكايا و كليساها) ممكن است منشا مشاركت يا عدم مشاركت باشند با ترويج مذهب به ارزشهاي مشاركت، صداقت ، اعتماد،ايثار و موارد مشابه موجب ارتقاء، سرمايه اجتماعي در بين اعضا، گروه هاي اجتماعي مي شوند.
از آنجاييكه دين اسلام تاكيد بسيار زيادي برتقويت سرمايه اجتماعي در جوامع مسلمانان دارد ، توجه و اهتمام بيشتر و ترويج مولفه هاي اخلاقي تاكيد شده در دين اسلام مانند: راستي و صداقت ، وفاي به عهد ، احترام به حقوق ديگران و موارد مشابه ديگر ميتواند زمينه ساز سرمايه اجتماعي در جوامع اسلامي باشد، غفلت رهبران فرهنگي از اين ظرفيتها و توجه به ابعاد محدودي از اسلام مي تواند علاوه بر هدر دادن اين ظرفيتها نتايج معكوس نيز ايجاد كند(علوي،1380، 37)
1-4- الگوهاي اندازه گيري سرمايه اجتماعي :يكي از انتقادهاي صورت گرفته به كساني كه سعي در توسعه مفهوم سرمايه اجتماعي در مباحث اقتصادي دارند ، اين است كه هنوز الگوهاي كمي مناسبي براي اين امر ارائه نگرديده است. به طور كلي مي توان گفت، پيچيدگي مفهوم سرمايه اجتماعي موجب گريده است كه بسياري از صابحنظران بيشتر گرايش به توضيح مفهومي و تاثيرات اقتصادي آن از جهت كاهش هزينه هاي تعاملات اجتماعي و اقتصادي بپردازد.
اما الگوهايي نيز وجود دارد كه سعي دارند با استفاده از شيوه خود تحليلي كمي از سرمايه اجتماعي ارائه كنند. الگوهايي كه براي اندازه گيري سرمايه اجتماعي ارائه شده اند وابسته به رويكردي هستند كه محققان مربوطه در بررسي اين پديده داشته اند.
برخي صرفا آن را از منظر اجتماعي فرهنگي و سياسي مورد توجه قرار داده و برخي ديگر آن را بر اساس محور اقتصادي مورد بحث قرار داده اند. به طوركلي الگوهاي اندازه گيري سرمايه اجتماعي با رويكرد فرهنگي را مي توان به دو دسته ذيل طبقه بندي كرد.(علوي 1385) :
1- الگوي مبتني بر تعداد و ويژگي هاي گروه هاي موجود در سيستم هاي اجتماعي ،2- الگوي مبتني بر تحقيقات پيمايشي در باره سنجش ميزان اعتماد اجتماعي و انسجام مدني.
1- الگوي اندازه گيري مبتني بر ويژگي هاي گروه هاي اجتماعي: به اعتقاد فوكوياما جامعه اي داراي سرمايه اجتماعي بالايي است كه داراي گروههايي با تعداد اعضاي بالا و داراي اعتماد به يكديگر بوده ومنسجم باشند و همچنين بتوانند در ارتباط با محيط بيرون خود موثر عمل كرده و همكاري هاي متقابلي را با جوامع ديگر به وجود آورند. (فوكوياما 1999)
2- الگوي مبتني بر تحقيقات پيمايشي:در اين الگو سعي بر اين است كه بر اساس تحقيقات پيمايشي ، اطلاعات لازم درباره ميزان اعتماد موجود بين اعضاي يك سيستم اجتماعي و تمايل آنها به قرار گرفتن در نهادهاي مدني اندازه گيري شود.
در همين رابطه الگوهاي ديگرنيز وجود دارند كه با استفاده از شاخص هايي اقدام به اندازه گيري سرمايه اجتماعي مي كنند . بعضي از اين شاخص ها عبارتند از:
ميزان مشاركت اجتماعي داوطلبانه؛
ميزان عضويت در گروه هاي اجتماعي ؛
ميزان ارتباطات في ما بين نهادهاي اجتماعي؛
نرخ ايجاد نهادهاي اجتماعي با عضويت داوطلبانه؛
تعداد جلسات برگزار شده در گروه هاي اجتماعي؛
ميزان فعاليت اجتماعي در مدارس.
الگويي ديگر نيز كه براي اندازه گيري سرمايه اجتماعي وجود دارد، سرمايه اجتماعي را در بعد شناختي و ساختاري مورد توجه قرار ميدهد(كريشنا و شريدر،1999)
در مجموع نقطه ضعف اين الگوها اين است كه پيش از اينكه به محاسبه اقتصادي سرمايه اجتماعي بپردازند، به اندازه گيري مظاهر آن و در قالب مفاهيم اجتماعي و فرهنگي پرداخته است و شناخت كمي از سرمايه اجتماعي به عنوان متغيري اقتصادي- اجتماعي به دست ميدهد و تاثير آن بر تعاملات اقتصادي را نشان نمي دهد.
در همين رابطه دو الگو مبتني بر رويكرد اقتصادي در اندازه گيري كمي سرمايه اجتماعي مطرح ميشود:
1- الگوي مبتني بر ارزش روز شركت: يكي از الگوهايي كه به منظور محاسبه سرمايه اجتماعي در سازمان ها توسط فوكوياما(1999) مطرح شده است بر اين اساس است كه تغييرات موجود در ارزش روز هر شركتي در بازار را قبل و بعد از خريد آن شركت توسط ديگر شركت ها اندازه گيري كنيم. سرمايه هاي موجود يك شركت بر اساس ارزش بازاري آن بيانگر مجموع سرمايه هاي قابل لمس و غير قابل لمس آن است و از اين رو سرمايه اجتماعي نيز در بردارنده ارزش سيستم انساني كاركنان و مديريت شركت است. بنابراين تغيير بهاي روز هر شركتي در حالتي كه شرايط سيستم اجتماعي دروني آن دگرگون شود ، ميتواند بيانگر ارزش سرمايه اي سيستم اجتماعي قبلي باشد. هرچند تفاوت ايجاد شده مي تواند ناشي از سرمايه انساني شركت در حالت قبلي نيز باشد كه نميتوان اين دو را به راحتي از يكديگر تفكيك كرد و تا كنون نيز الگوي مشخصي براي تفكيك سرمايه هاي غير قابل لمس از يكديگر ارائه نشده است.
2- الگوي مبتني بر محاسبه صرفه جويي در هزينه ها : الگوي مفهومي ديگري كه در اينجا مطرح مي گردد، توجه به محاسبه تاثير استفاده از سرمايه اجتماعي بر صرفه جويي در هزينه هاي اقتصادي است. براساس اين الگو پس از امكان سنجي در رابطه با اعمال تغيير در فرآيندها و ياساختار سازماني براساس سرمايه اجتماعي موجود در سازمان كه DELL مي توان از آن استفاده كرد، اقدام به تغيير سازماني ميگردد. با محاسبه هزينه هاي مديريتي شامل كاهش هزينه هاي كنترل و نظارت رسمي ، كاهش هزينه مبادله هاي و رايزني ها و كاهش هزينه هاي ناشي از تسريع كار فرآيند ها ميتوان هزينه صرفه جويي شده در اثر استفاده بهتر از سرمايه اجتماعي بر اعمال تغيير در سازمان را محاسبه كرد. براي محاسبه سرمايه اجتماعي نيز مي توان مقدار معادل سرمايه هاي كه مي توانست به طور مستقيم موجب كاهش همين هزينه ها گردد را محاسبه و معادله سرمايه اجتماعي مربوطه در نظر گرفت. از اين الگو مي توان بر ارزشيابي و توجيه اقتصادي طرح هاي تغيير سازماني مبتني بر استفاده از سرمايه اجتماعي نيز استفاده كرد(علوي1384)
براي اين امر كافي است كه ساختار و فرآيندهاي مطلوب را كه ميخواهيم بر اساس ذخيره سرمايه اجتماعي موجود در سازمان به آنها دست پيدا كنيم را مشخض كرده و سپس براساس آن صرفه جويي اقتصادي پيش بيني شده را حاصل اين نوع سرمايه بدانيم. طبيعي است كه براي تحقق زمينه هاي توسعه اقتصادي نياز به افزايش ذخيره سرمايه اجتماعي در جامعه با تقويت شبكه هاي اعتماد، غني سازي فرهنگ اجتماعي و موارد ديگر داريم كه در قسمت بعد به آن اشاره خواهد گرديد.
در مجموع ميتوان گفت الگوهايي كه براي اندازه گيري سرمايه اجتماعي ارائه شده اند و ابسته به رويكردي است كه محققان مربوطه در بررسي اين پديده داشته اند. برخي صرفا از منظر اجتماعي ، فرهنگي و سياسي آن را مورد توجه قرار داده و برخي ديگر نيز آن را براساس مطالعات اقتصادي مورد بحث قرار داده اند. اما بايد توجه داشت كه سرمايه اجتماعي مفهومي اقتصادي – اجتماعي بوده و الگوهاي اندازه گيري ضمن توجه به عوامل اجتماعي ، فرهنگي وسياسي، بايد به محاسبه تاثيرات اقتصادي آن نيز و ارتباط في مابين متغيرهاي اقتصادي واجتماعي توجه كنند.
باتوجه به اينكه اعتماد اجتماعي كه يكي از ابعاد سرمايه اجتماعي مي باشد يا به عبارتي مهمترين مولفه سرمايه اجتماعي است تا آنجا كه بسياري از انديشمندان در اين زمينه اعتماد اجتماعي را معادل با سرمايه اجتماعي مي دانند و همچنين با توجه به اينكه سرمايه اجتماعي در ادارات ميتواند شاخص مهمي براي اندازه گيري روند سرمايه اجتماعي در جامعه باشد در اين تحقيق پيمايشي به بررسي ميزان سرمايه اجتماعي با تاكيد بر عنصر اعتماد اجتماعي در جنبه هاي مختلف از طريق پرسشنامه با استفاده از نمونه برداري تصادفي- طبقه اي در بين كاركنان حوزه ستادي وزارت نيرو خواهيم پرداخت.
1-5- رضايت شغلي :(Job Satisfaction) اغلب گفته ميشود كه كارمند خوشحال يك كارمند كارا است و يك كارمند خوشحال بايستي با شغلش ارضا شود رضايت شغلي اغلب عبارت است از حدي از احساسات و نگرش هاي مثبت كه افراد نسبت به شغل خود دارند . رضايت شغلي نتيجه ادراك كاركنان است كه محتوا و زمينه شغلي آن چيزي را كه براي كارمند ارزشمند است ، فراهم مي كنند( راندري و همكاران، 2012 و مقيمي ، 1377) رضايت شغلي نگرشي است كه افراد درباره ي شغل خود دارند كه نشات گرفته از ادارك افراد از شغلشان است.( مقيمي ، 1377)
رضايت شغلي كه تحت عنوان نگرش شخصي از شغل خود تلقي مي شود از مهمترين متغيرها در حيطه رفتار سازماني محسوب مي شود و تحقق اهداف سازماني بدون رضايت شغلي امكان پذير نمي باشد.
1-6- شاخص توصيف شغلي JID :در مدل JID پنج عامل عمده بعنوان ابعاد رضايت شغلي مطرحند كه عبارتند از :
1- پرداخت: ميزان حقوق دريافتي و انصاف و برابري در پرداخت
2- شغل: حدي كه وظايف شغلي، فرصت را براي آموزش و پذيرش مسئوليت فراهم مي آورد.
3- فرصت هاي ارتقاء: قابليت دسترسي به فرصت ها براي پيشرفت.
4- سرپرست: توانايي هاي سرپرست براي نشان دادن علاقه و توجه به كاركنان
5- همكاران: حدي كه همكاران ، دوستانه ، شايسته و حمايتي هستند(مقيمي ،1377)
مطالعات مختلف در زمينه رضايت شغلي نشان مي دهد كه متغير هاي زيادي با رضايت شغلي مرتبط است كه اين متغيرها رادر 5 گروه قابل طبقه بندي است.
عوامل شركتي : حقوق ، دستمزد و ترفيعات...
عوامل محيطي و محاطي : سبك رهبري ، گروه كاري.
ماهيت كار و عوامل رفاهي .
عوامل فردي : سن ارشديت ، سابقه ، هوش و ...
عوامي اجتماعي و فرهنگي .
و به دنبال يافتن اين جواب هستيم كه ابعاد سرمايه اجتماعي شامل(بعد ساختاري ،بعد ارتباطي وبعد شناختي ) تاثير آن بر رضايت شغلي چگونه است.
با توجه به اينكه سرمايه اجتماعي در سازمان ها مي تواند شاخص مهمي براي اندازه گيري سرمايه اجتماعي در جامعه باشد. .در اين تحققيق به بررسي تاثيرميزان سرمايه اجتماعي با تاكيد بر عنصر اجتماعي در جنبه هاي مختلف از طرق پرسشنامه به ارزيابي سطح رضايت و اعتماد بين كاركنان حوزه ستادي وزارت نيرو ميپردازد .
1-7- سئوال اصلي تحقيق :- آيا سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي تاثیر دارد؟
_ سابقه موضوع:
پس از بررسي و پيگيريهاي زياد مشخص شد كه مطالعه كاملا مشابهي با تحقيق حاضر در تهران و يا در دستگاه مورد مطالع تاكنون صورت نگرفته است .
1-8- اهمیت و ضرورت تحقيق:دراين تحقيق براي ارزيابي سرمايه اجتماعي ،توجه ويژه‌اي به عنصر اعتماد اجتماعي ميشود .كه به نوبه خود كار جديدي است.اهميت اين پژوهش در وحله اول به اهميت خودسرمايه اجتماعي و اعتماد اجتماعي بر مي‌گردد و در وحله دوم به آگاهي و شناخت برنامه‌ريزان از وضعيت سرمايه اجتماعي و اعتماد در سازمان بر ميگردد. نتايج حاصل ازاين تحقيق مي‌تواند در افزايش كارايي و بهره‌وري كاركنان بر سازمان مفيد باشد.
1-9- اهداف تحقیق:اهداف اصلي :
تعیین ميزان تاثیر سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي كاركنان ،حوزه ستادی وزارت نیرو .
اهداف فرعي :
تعیین ميزان تاثیر بعد ساختاري بر رضايت شغلي كاركنان ،حوزه ستادی وزارت نیرو.
تعیین ميزان تاثیر بعد شناختي بر رضايت شغلي كاركنان ،حوزه ستادی وزارت نیرو.
تعیین ميزان تاثیر بعد ارتباطي بر رضايت شغلي كاركنان، حوزه ستادی وزارت نیرو.
1-10- فرضیه ها یا سوالات تحقیق:فرضيه ها :
فرضيه اصلي :
سرمايه اجتماعي بررضايت شغلي تاثير دارد.
فرضيه فرعي :
بعد ساختاري سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي تاثير دارد.
بعد ارتباطي سرمايه اجتماعي بررضايت شغلي تاثير دارد.
بعد شناختي سرمايه اجتماعي بر رضايت شغلي تاثير دارد.
1-11- مدل تحقيقعوامل سازماني
حقوق و دستمزد
ترفيعات
خط مشي هاي سازماني