مطالعه ومقایسه ی ارتباط عزت نفس و سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی دروالدین کودکان عادی و کودکان استثنایی در شهرستان چناران

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

استاد راهنما:

سركار خانم اكبري

 

پژوهشگر:

 

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

شهریور1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده :

هدف از پژوهش حاضر مطالعه ومقایسه ی ارتباط عزت نفس و سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی در والدین کودکان عادی و والدین کودکان استثنایي 8 -12ساله شهرستان چناران می باشد،که بدلیل حجم بالا، تعداد 317 نفر،به روش نمونه گیری خوشه ای ،برای این طرح انتخاب شدند. بر اساس نتایج پژوهش نظاره گردید که نمره سلامت روانی در والدین دانش آموزان استثنایی بیشتر از دانش آموزان عادی می باشد بدین معنی که والدین کودکان استثنایی از سلامت روانی بیشتری برخوردارند . همچنین از لحاظ عزت نفس بین والدین دانش آموزان عادی و استثنایی تفاوت معنا داری وجود داشت و نیز مشخص گردید که نمره بهزیستی روانشناختی والدین دانش آموزان عادی بیشتر از والدین دانش آموزان استثنایی می باشد بدین معنی که بهزیستی روانشناختی بیشتری دارند.ازجمله محدودیتهای این بژوهش میتوان به :عدم وجود تحقیقات مشابه در داخل وخارج از کشور،دشواری دسترسی به باسخگویان وایجادرغبت در آنها جهت تکمیل برسشنامه هاو…تصریح نمود.

 

کلید واژه ها:عزت نفس،سلامت روانی، بهزیستی روانشناختی

 

 

 

فهرست مطالب

 

 عنوان                                                                                                                                     صفحه

فصل اول کلیات پژوهش

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..10

اظهار مسئله………………………………………………………………………………………………………………………………………………..14

اهمیت و ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………18

اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………… 21

تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه ها و متغیرها………………………………………………………………………………………………. 22

فصل دوم ادبیات و پیشنیه پژوهش

مبانی نظری و یافته های پژوهشی………………………………………………………………………………………………………………. 26

عزت نفس در قرآن مجید……………………………………………………………………………………………………………………….. 28

عزت نفس کلی…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 29

عزت نفس اجتماعی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 30

عزت نفس تحصیلی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 30

مولفه های عزت نفس…………………………………………………………………………………………………………………………….. 30

ماهیت عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………………….. 31

نظریات مرتبط با عزت نفس…………………………………………………………………………………………………………………….. 32

سلامت روان…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 36

تعریف سلامت روانی……………………………………………………………………………………………………………………………… 38

تعریف بهداشت روانی در فرهنگهای مختلف……………………………………………………………………………………………… 40

اصول بهداشت روانی……………………………………………………………………………………………………………………………… 42

خصوصیات افراد دارای سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………. 43

عوامل موثر درتامین سلامت روانی……………………………………………………………………………………………………………. 46

تأثیر خانواده درتامین سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………….. 46

نظریات مرتبط با سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………… 46

بهزیستی روانشناختی………………………………………………………………………………………………………………………………. 52

عقب ماندگی ذهنی ………………………………………………………………………………………………………………………………. 57

عقب ماندگی ذهنی آموزش پذیر……………………………………………………………………………………………………………… 57

ویژگیهای کودک استثنایی……………………………………………………………………………………………………………………… 57

نیازهای والدین کودکان استثنایی………………………………………………………………………………………………………………. 58

احساسات والدین کودکان استثنایی…………………………………………………………………………………………………………… 58

پژوهشهای انجام شده در ارتباط با موضوع………………………………………………………………………………………………….. 60

فصل سوم فرایند پژوهش

روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 81

جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 81

نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………………………….. 81

ابزار پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 81

پرسشنامه بهزیستی روانشناختی…………………………………………………………………………………………………………………. 81

پرسشنامه عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………………………. 83

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

پرسشنامه سلامت روانی………………………………………………………………………………………………………………………….. 87

روشهای تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………………………………… 87

فصل چهارم یافته ها وتجزیه تحلیل آماری

تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………………………………. 89

مطالعه جمعیت شناختی  آزمودنیها……………………………………………………………………………………………………………. 89

مطالعه حجم نمونه به تفکیک محل سکونت………………………………………………………………………………………………. 89

مطالعه حجم نمونه به تفکیک سن…………………………………………………………………………………………………………….. 90

مطالعه حجم نمونه به تفکیک میزان تحصیلات…………………………………………………………………………………………… 91

مطالعه حجم نمونه به تفکیک نوع شغل…………………………………………………………………………………………………….. 92

مطالعه حجم نمونه به تفکیک میزان درآمد………………………………………………………………………………………………… 93

مطالعه متغیرهای اصلی فرضیات پژوهش……………………………………………………………………………………………………… 94

فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 98

فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 103

فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 104

فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………………………………………… 105

فرضیه  پنجم…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 106

فرضیه ششم…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 107

بررسي سوالات …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 110

فصل پنجم نتیجه گیری

اختصار یافته های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………… 124

بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………… 125

محدودیت های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………….. 129

پیشنهادهای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………….  130

فهرست منابع و ماخذ…………………………………………………………………………………………………………………………… 131

ضمائم………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 135

 

 

 
   

1-1 مقدمه:

یکی از طبیعی ترین گروههایی که می تواند نیازهای بشر را ارضا کند خانواده می باشد. وظیفه خانواده مراقبت از فرزندان و تربیت آن ها، برقراری ارتباطات سالم اعضا با هم و کمک به، استقلال کودکان می باشد، حتی اگر کودک کم توان ذهنی1، نابینا2 ، یا ناشنوا  3باشد. کم توان ذهنی یک وضعیت و حالت خاص ذهنی می باشد که در اثر شرایط مختلف قبل از تولد و یا پس از تولد کودک پدید می آید.تولد و حضور كودكي با كم تواني ذهني در هر خانواده اي مي تواند رويدادي نامطلوب و چالش زا تلقي گردد كه احتمالا تنيدگي، سرخوردگي، احساس غم و نوميدي را به دنبال خواهد داشت. شواهد متعدد حاکی از آن می باشد که والدين كودكان داراي مشكلات هوشی، به احتمال بيشتري با مشكلات اجتماعي، اقتصادي و هيجاني كه غالبا ماهيت محدود كننده، مخرب و فراگير دارند، مواجه مي شوند. در چنين موقعيتي گر چه همه اعضاي خانواده و كاركرد آن، آسيب مي بيند فرض بر اين می باشد كه مشكلات مربوط به مراقبت از فرزند مشكل دار، والدين، به ويژه مادر را در معرض خطر ابتلا به مشكلات مربوط به سلامت رواني قرار مي دهد بررسيها نشان داده اند كه والدین داراي فرزند كم توان ذهني، در مقايسه باوالدین كودكان عادي، سطح سلامت عمومي  پايين تر و اضطراب بيشتر احساس شرم و خجالت بيشتر و سطح بهزيستي روانشناختي پايين تري دارند (میکائیلی ،1388).

در سالهای اخیر در کشور ایران مانند سایر کشور های جهان علاقه بخصوص مهم از طرف مقامات دولتی و هم از جانب مردم به امر بهداشت روانی نشان داده شده می باشد و اثرات آن در بهبود و اوضاع بیمارستانهای روانی و به کاربردن روشهای صحیح در پیشگیری نظاره می گردد. عدم سازش وجود اختلالات رفتار در جوامع انسانی بسیار معروف و فراوان می باشد و در هرطبقه و صنفی و در هر گروه و جمعی اشخاص نامتعادل وجود دارند.هر شخص ممکن می باشد گرفتار ناراحتی روانی گردد خود به خود کافی نیست زیرا که بهداشت فقط منحصر به تشریح علل اختلالات رفتار نبوده  بلکه هدف اصلی آن پیشگیری ا ز وقوع ناراحتی ها  می باشد. پیشگیری عبارت می باشد از به وجود آمده عاملی که مکمل زندگی سالم و نرمال باشد و نیز درمان اختلالات جزیی رفتار به مقصود جلوگیری از وقوع بیماریهای شدید روانی می باشد. یکی از شرایط اصولی بهداشت اصولی بهداشت روانی این می باشد که شخص به خود تکریم بگذارد و خود را دوست بدارد(شاملو، 1376).

در طول یک قرن گذشته بسیاری از روانشناسان اتفاق نظر دارند که بشر نیازمند به عزت نفس می باشد. در ادبیات روانشناختی مطالب مفصلی درمورد عزت نفس هست و تا امروز تحقیقات و مطالعات زیادی درمورد عزت نفس و ارتباط آن با متغیرهای متعدد دیگر انجام گرفته می باشد که بیشتر تحقیقات این مطلب مهم و اساسی را تایید می کنند که عزت نفس بالا از عوامل مثبت و موثر در بهداشت روانی و عزت نفس پایین از عوامل مستعد کننده ناراحتی های روانی می باشد. عزت نفس عبارت می باشد: از احساس ارزشمند بودن، این حس از مجموع افکار احساسات، عواطف و تجربیاتمان در طول زندگی ناشی می گردد. همه افراد، صرف نظر از سن، جنسیت، زمینه فرهنگی، جهت و نوع کاری که در زندگی  دارند، نیازمند عزت نفس هستند. افرادی که احساس خوبی نسبت به خود دارند، معمولاً احساس خوبی نیز به زندگی دارند.آنها می توانند با اطمینان، معضلات مواجه شوند و از عهده آنها بر آیند(کلمز 1375).

کودکان کم توان ذهنی آموزش پذیر به گروهی از کم توانان-ذهنی اطلاق می گردد که دارای بهره هوشی 50 تا75 هستند و از نظر سنی در محدوده 6-12 در قرار دارند. در پژوهش حاضر مقصود از کم توان  ذهنی آموزش پذیر کسی می باشد که براساس تشخیص کارشناسان سنجش آموزش و پرورش در آموزشگاههای استثنایی مشغول به تحصیل هستند. همچنین والدین دارای کودکان کم توان ذهنی مانند گروههای مورد مطالعه در مطالعه حاضر هستند. در پژوهش حاضر کودک عادی به کودکی گفته می گردد که مشکل کم توان ذهنی یا نابینایی و ناشنوایی ندارد و دچاراختلالات یادگیری نیست و از نظر روانی مشکل خاصی ندارد. کودک استثنایی و والدین نه تنها بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند بلکه سایر اعضای نظام خانواده یعنی دیگر فرزندان را تحت تاثیر قرار می دهند. وجود کودک استثنایی اغلب ضایعات جبران ناپذیری را بر پیکر خانواده وارد می کند. میزان آسیب پذیری خانواده پیش روی ضایعه گاه به حدی می باشد که وضعیت سلامت روانی خانواده دچار آسیب شدیدی می گردد. در تعریف سلامت روانی بایستی این نکته را در نظر داشت که هر انسانی که بتواند با مسائل عمیق خود کنار بیاید، بایستی با خود و دیگران  سازش یابد و در برابر تعارض های اجتناب ناپذیر درونی خود دچار استیصال نشود و خود را به وسیله جامعه طرد نسازد فردی می باشد دارای سلامت روانی(نریمانی و همکاران،1386).

تقریباً 60 سال پیش سازمان بهداشت جهانی سلامت را به عنوان  حالتی از بهزیستی کامل جسمی، ذهنی و اجتماعی و نه صرفاً بیمار نبودن تعریف نمود(سازمان بهداشت جهانی،2001 و 2004). جاهودا(1958) از نداشتن بیمار روانی به عنوان معیار سلامت روانی انتقاد و به جای آن معیارهای چندگانه را برای سلامت روانی ارائه نمود. متاسفانه تا مدتها پیشرفت قابل ملاحظه ای در کاربرد این دیدگاههای در قلمروهای علمی و عملی نظاره نشد. سلامت یک مفهوم چند بعدی می باشد که علاوه بر بیمار و ناتوان نبودن، احساس شادکامی و بهزیستی1را نیز در بر می گیرد. اغلب روانپزشکان، روان شناسان و محققان بهداشت روانی جنبه های مثبت سلامت را نادیده می گیرند. کوشش هایی که در جهت گذر از الگوهای سنتی سلامتی صورت گرفته گر چه زمینه لازم را برای تلقی سلامت به عنوان حالتی از بهزیستی(نه صرفا نبود بیماری) فراهم ساخته اما کافی نیست. البته الگوهای جدید سلامت نیز به گونه عمده بر ویژگیهای منفی تاکید دارند و در آنها ابزارهای اندازه گیری سلامت اغلب با معضلات بدنی(تحرک2، درد3، خستگی و اختلالات خواب)، معضلات روانی (افسردگی4، اضطراب5 و نگرانی) و معضلات اجتماعی(ناتوانی در ایفای تأثیر اجتماعی، معضلات زناشویی) سروکار دارند. در دهه گذشته ریف6 و همکارانش(1926) 6 الگوی بهزیستی روانشناختی یا بهداشت روانی مثبت را ارائه کردند. بر اساس الگوی ریف بهزیستی روانشناختی از 6 عامل تشکیل می گردد. پذیرش خود(داشتن توجه مثبت به خود) ارتباط مثبت با دیگران(برقراری روابط گرم و صمیمی با دیگران و توانایی همدلی)، خودمختاری(احساس استقلال و توانایی ایستادگی پیش روی فشارهای اجتماعی) ، زندگی هدفمند ( داشتن هدف در زندگی و معنا دادن به آن) رشد شخصی(احساس رشد مستمر) و تسلط بر محیط(توانایی فرد در مدیریت محیط). الگوی ریف به گونه گسترده در جهان مورد توجه قرار گرفته می باشد. ریف این الگو را بر اساس مطالعه متون بهداشت  روانی ارائه نمود و  اظهار داشت مولفه های الگو، معیارهای بهداشت روانی مثبت می باشد و این ابعاد کمک می کند تا سطح بهزیستی و کارکرد مثبت شخص را اندازه گیری نمود.(ریف وهمکارانش 1926)

از ویژگیهای عمده بشر آگاهی او از رفتار خود و برخوداری وی از نیروی تفکر می باشد، بشر می تواند از رفتار خود آگاه باشد و در برخورد با مسائل و امور مختلف از نیروی تفکر خود بهره گیری کند، اما بشر همیشه از آن چیز که که انجام     می دهد آگاه نیست، به سخن دیگر گاهی بشر عملی را انجام می دهد که اما از انگیزه رفتار خود یا هدف آن رفتار آگاه نمی باشد. وقتی والدین برای اولین بار با این حقیقت روبرو می شوند که کودکشان استثنایی می باشد واکنش  آنها پیامد هایی خواهد داشت، وجود کودک معلول ذهنی اثرات عمیقی بر روی نحوه ارتباط یک یک افراد خانواده با هم و هریک از آنها با کودک معلول وارد می سازد و همین اثرات ناخوشایند چنانچه به گونه ای منطقی و چاره جویانه قابلیت حل نیابند ضایعات جبران ناپذیری بر روان والدین، سایر نوباوگان خانواده خصوصاً کودک معمول باقی می گذارد. واکنشهای شایع والدین ممکن می باشد به صورت احساس گناه1 ناکامی و محرومیت2 انکار واقعیت یا کتمان حقیقت3 اضطراب و نگرانی باشد0 این قبیل واکنشها تا زمانی که به کنترل در نیایند و تعدیل نشوند نه فقط سلامت روانی اعضای خانواده را به مخاطره می اندازند بلکه نوع تعامل و ارتباط اعضای خانواده و کودک معلول ذهنی یا جسمی را پیچیده   می سازد و در نهایت موجب اضمحلال انرژی  روانی و دیگر توانمندیهای آنان می شوند(میلانی فر1347)

2-1 اظهار مسأله:

حضور كودك عقب مانده ذهني در هر خانواده ساختار آن خانواده را تحت تاثير قرار مي‌دهد و سلامت رواني خانواده به خصوص والدين را تحت الشعاع قرار مي‌دهد، كودك بر اثر تعارض‌هاي شديد ميان اعضاي خانواده، كل خانواده را درگیر بحران مي‌كند. ممكن می باشد روابط خانوادگي، افزايش فشارهاي ناخواسته جسمي، هيجاني و مالي ضعيف گردد كودك عقب مانده ذهني مي‌تواند ضايعات و اثرات جبران ناپذيري بر وضعيت بهداشت رواني خانواده وارد كند مانند ايجاد تشديد اختلافاتي زناشويي،‌جدايي، تحمل بار سنگين اقتصادي، افسردگي، نااميدي، اضطراب، خجالت و خشم1 و بسياري از مسايل ديگر(بردن2، 1980).مراقبت مداوم از كودك عقب مانده ذهني اغلب براي والدين استرس‌زا مي‌باشد زيرا اين دشواري هاي كودكان به گونه اجتناب ناپذيري بر زندگي آنها اثر مي‌گذارد(كرنيك3 و همكاران، 1983). تحقيقات نشان داده می باشد كه والدين كودكان عقب مانده ذهني عموما در خطر مشكلات زندگي خانوادگي و دشواري‌هاي عاطفي قرار دارند(بكمن4، 1991 سينگر واوروين 1989).

به گونه كلي خانواده كودك معلول به لحاظ داشتن كودكي متفاوت با ساير كودكان با مشكلات فراواني در زمينه نگهداري، آموزش و تربيت آنها روبه روست. اين مسايل همگي بر والدين فشارهايي وارد مي‌كنند كه سبب بر هم خوردن آرامش و يكپارچگي خانواده مي‌شوند و در نتيجه انطباق و سازگاري آنان را تحت تاثير قرار مي دهد. عزت نفس يكي از مهمترين عوامل تحول و شكل‌گيري شخصيت می باشد و تأثیر بنيادين در سلامت رواني دارد به گونه‌اي كه عزت نفس پايين و شكل‌گيري احساس خود كم بيني در والدين زمينه‌هاي آسيب رواني را فراهم مي‌نمايد( ولي زاده و همكاران و 1387).

عزت نفس5 مفهوم روانشناختی بسیار عام و در عین حال بسیار مهم می باشد اما به گونه کلی می توان عزت نفس را احساس ارزشمندی شخص تعریف نمود. احساسات و افکار مردم درمورد خودشان اغلب بر احساس تجارب روزانه تغییر پذیر می باشد و به گونه موقت بر احساس فرد تاثیر می گذارند. البته عزت نفس، بنیادی تر از آن می باشد که  افت و خیزهای معمول می توان نوسانات گذرایی بر نحوه احساستشان نسبت به خود ایجاد کند، اما این تاثیرات بسیار محدودند، بر عکس آنهایی که عزت نفس پایینی دارند افت و خیزهای معمول می تواند زندگی آنها را دگرگون کند. عزت نفس معمولاً به عنوان ارزيابي شخص از ارزشمندي خويش تعريف مي‌گردد افرادي كه عزت نفس بالايي دارند خودپذيرا و خود ارزشمند هستند. روانشناسان اجتماعي عزت نفس را ارزيابي مثبت و منفي از خود مي‌دانند به طوري كه فرض       مي گردد عزت نفس تا حدودي با ثبات می باشد. عزت نفس يا همان تکریم به خود يكي از خصوصيات مهم و اساسي شخصيت هر فردي را تشكيل مي‌دهد و به گونه حتم روي جنبه‌هاي شخصي بشر اثر مي‌گذارد و كمبود يا فقدان آن باعث عدم رشد ساير جنبه‌هاي شخصيت به صورت ناهماهنگ خواهد گردید و حتي ممكن می باشد باعث پدیدآیی بيماريهاي رواني گوناگون مانندافسردگي، كمرويي، پرخاشگري1، ترس و… گردد(بيابانگرد،‌).

عزت نفس بالا بستگي به شكل‌دهي ارزشها و استانداردهاي خود والدين دارد همچنين به رفتار سالم بستگي دارد، زماني كه افراد از سلامتي كامل برخوردار باشند اما عزت نفس بالايي نداشته باشند در رفتار خود عزت نفس پايين نشان مي‌دهند(شاطرلو،1386).

سلامت رواني يكي از مباحث مهمي می باشد كه در رشد و بالندگي خانواده و جامعه موثر مي‌باشد. سازمان بهداشت جهاني2(2004) سلامت رواني را به عنوان حالتي از بهزيستي كه درآن فرد توانمندي خود را شناخته از آنها به نحو موثر و مولد بهره گیری كرده و براي اجتماع خويش مفيد می باشد تعريف مي‌كند. به گونه كلي بهداشت رواني ايجاد سلامت روان به وسيله پيشگيري از ابتلا به بيماري‌هاي رواني، كنترل عوامل موثر بروز آن، تشخيص زودرس، پيشگيري از عوامل ناشي از برگشت بيماريهاي رواني و ايجاد محيط سالم در برقراري روابط صحيح انساني می باشد(ميلاني فرد، 1386).

با در نظر داشتن فراوانی کودکان عقب مانده ذهنی که هم بر جامعه و هم بر خانواده بار مالی و بخصوص بار عاطفی و روانی به دنبال دارند و از سوی دیگر این کودکان طبق اصل 130 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارایی حقوق هستند ازجمله  اینکه دولت موظف می باشد برای این کودکان در حد توان خدمات آموزش و رفاهی فراهم سازد. این در حالی می باشد که یک کودک عقب مانده ذهنی در هر خانواده ای  ساختار خانواده را تحت تاثیر قرار داده و سلامت روان اعضای بخصوص والدین را تحت الشعاع قرار می دهد بخصوص که کارکردهای روانشناختی خانواده را مختل می سازد که بهترین این کار کردها عبارتند از:

الف) ابراز کردن: والدین و تک تک فرزندان بایستی اجازه  ابراز احساسات ،افکار و نظرات خودرا داشته باشند.

ب) اتحاد: خانواده بایستی یک سیستم متحد و متناسب باشد.

ج) ساختار و سازمان: خانواده بایستی دارای چارچوب، ساختار و سازمان باشد.

د) معنویت و مذهب: خانواده بایستی ارزشهای مذهبی خود را به اعضا عرضه بدارد.

و) کنترل: خانواده بایستی اعضای خود را کنترل نماید(آلن  1 2001).

هدف سلامت روان فقط منحصر به تشريح علل اختلالات رفتار نبوده بلكه هدف آن به وجود آمدن عواملي كه مكمل زندگي سالم و نرمال باشد و نيز درمان اختلالات جزيي رفتار به مقصود جلوگيري از وقوع بيماري‌هاي شديد رواني و به گونه كلي هدف سازمان روان پيشگيري می باشد(شاملو 1382). وجود كودك معلول مي‌تواند ضايعات واثرات جبران ناپذيري بروضعيت سلامت رواني و والدين داشته باشد و آدلر در نظام روانشناختي فردي بيان كرده می باشد كه احساس حقارت از طريق تجربه به قدرت شخصي بر بشر تسلط پيدا مي‌كند با اين وجود آغاز مفهوم منبع كنترل به عنوان يك سازه روان شناختي به دو دهه قبل بر مي‌گردد(ادوارد1، 1977).

آموزش‌هاي روان شناختي شامل آموزش مهارتهاي زندگي و آموزش ابراز وجود درمانهاي روان شناختي مانند رفتار درماني و انواع فنون روان درمان و توان بخشي مانند مشكلات ادراكي و شناختي مانند مداخله‌هاي روان شناختي تلقي مي شوند همچنين مداخله‌هاي روان شناختي شامل هر گونه اقداماتي می باشد كه روان شناسان و مشاوران به مقصود پيشگيري درمان و كاهش مشكلات روان شناختي افراد بکار می برند. هدف نهايي اين مداخله‌ها كمك به افراد براي درک بهتر خود و جهان پیرامون، افزایش قابلیت و توانمندی سازگاری و ارتقای سلامت روانی می باشد(یوسفی 1387).

به مقصود کاهش معضلات در ارتباط با بروز نقایص جسمی و ذهنی معمولاً در هر جامعه به دو اقدام اساسی می پردازند: قدم اول کوشش و کوشش هرچه بیشتر در امر پیشگیری از معلولیت و جلوگیری از بروز نقایص ذهنی و جسمی یا در اختیار گذاردن راه حلهای و رهنمود های لازم ازطریق کتب و مقالات و برنامه های رادیویی، تلویزیونی و غیره بر جامعه و سازمانهای ذیصلاح تا درصد بروز اینگونه عوارض را تا حد امکان کاهش دهند. اقدام اساسی دوم ایجاد امکانات لازم رفاهی و توانبخش مناسب جهت ارائه خدمات به کودکان معلول خانواده آنهاست0از آنجا که وجود کودک معلول زمینه ای برای برای تغییر رفتار اعضای خانواده فراهم می کند، داشتن کودکی معلول در حکم ضربه روانی قابل توجه، موجب بروز احساسات و عکس العمل های  متضاد و تشدید نیازهای و  ایجاد نیازهای جدید، نگرشهای متفاوت و رفتارهای مختلف می گردد وبهداشت روانی، تعامل روانی، اجتماعی و روابط والدین، کودک را تحت تاثیر قرارمی دهد0 یکی از مفاهیم اصلی مدل سلامت ،بهزیستی می باشد. مدل سلامت سه نوع بهزیستی هیجانی، بهزیستی روانشناختی و بهزیستی اجتماعی را با هم ترکیب کرده ومفهوم جامع و کامل از بهزیستی را هم که جنبه عاطفی(بهزیستی هیجانی) و هم جنبه کاربردی(بهزیستی روانشناختی و اجتماعی) سلامت روانی را در بر می گیرد به وجود آورده می باشد. سلامت روانی دارای 13 نشانه می باشد که 2 نشانه مرتبط با بهزیستی هیجانی 5 نشانه مرتبط با بهزیستی اجتماعی و 6 نشانه مرتبط با بهزیستی روانشناختی می باشد. بهزیستی روانشناختی به معنای قابلیت یافتن تمام استعدادهای فرد می باشد. ودارای مولفه های 1- خودمختاری (احساس شایستگی و توانایی در مدیریت محیط پیرامون فرد و …)2- رشد شخصی(داشتن رشد مداوم و …)3- روابط مثبت با دیگران(داشتن روابط گرم و …)4- هدفمندی در زندگی (داشتن هدف در زندگی)5-پذیرش خود(داشتن توجه مثبت نسبت به خود و …) 6- تسلط بر محیط (توانایی انتخاب و ایجاد محیطی مناسب و…) می باشد. همچنین والدینی که دارای عزت نفس بالایی می باشند، سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی بهتری نسبت به والدینی دارند که دارای عزت نفس پایین هستند0 با در نظر داشتن موضوع پژوهش، سئوال اصلی پژوهش را چنین طرح می کنیم: آیا بین عزت نفس و سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی دروالدین کودکان عادی واستثنایی ارتباط ی معناداری وجوددارد؟

 

 

3-1 ضرورت واهمیت پژوهش:

خانواده یک نظام اجتماعی و از ارکان جامعه را به نوعی کوچکترین سلول اجتماعی می باشد که از مناسبات قانونی و شرعی بین زن و شوهر تشکیل می گردد و وظیفه والدین مراقبت از فرزندان و تربیت آنها، برقراری ارتباطات سالم اعضای خانواده با هم و کمک به استقلال کودکان می باشد. از طرفی به اعتقاد جمعی از روان شناسان، مهمترین ابزار بشر برای رسیدن به سعادت خوشبختی عزت نفس می باشد. فقدان عزت نفس یا احساس مقاومت در تماس با دیگران خود را به صورت خجالت، شرمندگی، خود بینی اغراق آمیز و نیاز به خود نمایی و تمایل شدید به تمجید و تاکید دیگران بروز می دهد(فرهادی، 1384).

به اعتقاد بعضی از روان شناسان، هنگام وجود احساس ناراحتی و فقدان شادمانی، عزت نفس افراد کاهش می یابد، به بیانی دیگر ، بین شادمانی و عزت نفس ارتباط علی متقابل هست. تامین بهداشت همه افراد جامعه از مهم ترین مسایل اساسی هر کشور می باشد، این امر در سه جنبه جسمانی، روانی و اجتماعی مورد ملاحظه قرار می گیرد، در صورتی که بعد روانی بهداشت به اندازه کافی مورد توجه قرار نگیرد، فراوانی معضلات روانی و رفتاری رو به فزونی خواهد گذاشت تا حدی که عوارض ناشی از بی توجهی به آن در ابعاد فردی و اجتماعی، خانوادگی و انسانی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اثرات سوء و غیر قابل جبران رادر پی خواهد گذاشت( نوابی نژاد،1376).

بدیهی می باشد که بیماری روانی مخصوص یک قشر یا یک منطقه خاص نبوده و تمامی طبقات جامعه را در بر        می گیرد و هیچ انسانی از فشار روانی و اجتماعی مصون نیست و به گونه کلی بایستی گفت وجود یک بیماری روانی به کار و اقتصاد خانواده لطمه  وارد می کند، در آمد سرانه را کاهش می دهد و رفاه و نشاط فردی را از اعضای خانواده سلب می کند و با تخریب وضایع کردن نیروی انسانی، در اقتصاد واجتماع تاثیر عمیق و سوء بر جای می گذارد. به همین دلیل بهداشت روان در اغلب کشورها در راس برنامه برنامه ملی و بهداشت همگانی قرار دارد(میلانی فر، 1385).

حضور یک کودک استثنایی در خانواده فشار روانی زیادی بر والدین و اعضای خانواده وارد می کند و می تواند سلامت روان آنان را به مخاطره اندازد. بسیار مهم می باشد که والدین کودکان دارای نیازهای ویژه با نوع احساسات خود در برخورد با کودکان آشنا شوند. برای سازش با کودک خود نیاز دارند که احساس نسبتاً  خوبی در مورد خود پیدا کنند. زندگی،  ازدواج وکار والدین این گونه کودکان ایجاب می کند تا حدی رضایتمندی را احساس کنند، ممکن می باشد با در نظر داشتن این واقعیت که کودکی ناتوان دارند احساس غم وناراحتی کنند، اما نیازی نیست که کل زندگی آنها را هاله ای از غم فرا گیرد(مفیدی، 1376).

اسکینر1 اظهار می دارد که سلامت روانی و رفتارانسان سالم معادل با رفتار منطبق با قوانین و ضوابط جامعه می باشد و چنین انسانی وقتی بامشکل روبرو گردد ازطریق شیوه اصلاح رفتار برای بهبود و بهنجار کردن رفتار خود و اطرافیانش به گونه متناوب بهره گیری می جوید تا وقتی که به هنجار مورد پذیرش اجتماع برسد، به علاوه بشر سالم بایستی آزاد بودن خودش را نوعی توهم پندارد و بداند که رفتار او تابعی ازمحیط می باشد و هر رفتار توسط حدودی از عوامل محیطی مشخص گردد. بشر سالم کسی می باشد که  از تایید ات اجتماعی بیشتری به خاطر رفتارهای متناسب از عوامل متناسب از دیدگاه اسکنیر این باشد که بشر بایستی از علم، به برای پیش بینی بلکه برای تسلط بر محیط خودش بهره گیری کند. پس فرد سالم کسی می باشد که بتواند با هر روش بیشتری از اصول  علمی بهره گیری کند و به نتایج سودمندانه تری برسد و مفاهیم ذهنی مثل امیال، هدفمندی، غایت نگری و غیره را کنار بگذارد0 رفتار و ویژگیهای شخصیتی والدین تحت تاثیر رویدادهایی می باشد که درسالهای زندگی برای آنها اتفاق می افتد از این رو برای درک فرایندهای روانی آنها یعنی ادارک، الگوهای تفکر، انگیزه ها، هیجانها تعارضها و شیوه های مقابله با آن بایستی بدانیم که این فرایندها از کجا سرچشمه می گیرند و چگونه با گذشت  زمان تغییر می کنند. واکنش همه والدین پیش روی معلولیت فرزندشان یکسان نیست، اما به گونه کلی می توان پذیرفت که قریب به اتفاق والدین این گونه کودکان پیش روی معولیت های فرزندشان به نحوی واکنش نامطلوب ازخود بروز می دهند که نوع و میزان این عکس العمل ها با در نظر داشتن جنبه های شخصیتی آنها، زمان بروز واکنش و … با یکدیگر متفاوت می باشد، لذا تمام والدین احتیاج به نوعی کمک دارند تا بتواند آغاز به گونه کامل با مشکلاتشان را با افراد متخصص داشته باشند و از این مهم غیر از با آگاهی و اطلاع دقیق و مستدل از مسائل و معضلات والدین دارای فرزند معمول و مطالعه وضعیت روانشناختی والدین مسیر نمی گردد با در نظر داشتن اینکه وضعیت روانشناختی والدین به گونه مستقیم و غیر مستقیم بر شکل گیری رفتار کودکان و مناسبات اجتماعی خویش تاثیر اساسی دارد بسیار حایز اهمیت خواهد بود که بدانیم که والدین این کودکان دارای چه ویژگیهای شخصیتی بوده و چه تفاوتهایی با یکدیگر دارند تا از این رهگذر داده های دقیق تری جهت بهره گیری از روشهای مشاوره و توانبخشی و درمان فراهم آورده و زمینه های لازم جهت اقدامات خاص و اساسی  در ابعاد مشاوره، انجمن اولیاء و مربیان، کودکان استثنایی،آموزش خانواده و …. فراهم گردد(اسکینر،1932).

نتایج این پژوهش می تواند برای والدین، مربیان و….که مسئول تعلیم و تربیت کودکان هستند الهام بخش باشد یا به احساسات و نیازهای کودکان توجه نموده و در زمینه ی کمک به عزت نفس و سلامت روانی و همچنین بهزیستی روانشناختی و همچنین خود شکوفایی والدین گام بردارد.

علاوه براین نتایجی این نوع تحقیقات می تواند راهگشایی باشد برای پژوهشگران و دانشجویان روانشناسی که در این زمینه به پژوهش خواهند پرداخت 0

4-1 اهداف پژوهش:

هدف کلی پژوهش حاضر،مطالعه ومقایسه ی ارتباط بین عزت نفس و سلامت روانی و بهزیستی روان شناختی دروالدین کودکان عادی و کودکان استثنایی می باشد.

 

1-4-1 اهداف جزئی:

1- مطالعه ارتباط ی بین ویژگی های جمعیت شناختی آزمودنیها(جنس،سن،میزان تحصیلات )و بهزیستی روانشناختی .

2- مطالعه و مقایسه ی عزت نفس و بهزیستی روانشناختی در بین والدین کودکان عادی و استثنایی.

3- مطالعه و مقایسه ی سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی در بین والدین کودکان عادی و استثنایی.

4- مقایسه ی میزان عزت نفس در بین والدین کودکان عادی و استثنایی.

5- مقایسه سلامت روان در بین والدین کودکان عادی و استثنایی.

 

5-1 سئوالات پژوهش:

1-آیا بین میزان عزت نفس و بهزیستی روانشناختی در والدین کودکان عادی و استثنایی ارتباط معناداری هست؟

2-آیا بین سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی در والدین کودکان عادی و استثنایی ارتباط معناداری هست؟

3- آیا بین بهزیستی روانشناختی والدین کودکان عادی واستثنایی ارتباط معنی داری هست؟

4- آیابین میزان عزت نفس در بین  والدین کودکان عادی واستثنایی ارتباط ی معنا داری وجوددارد؟

5- آیابین میزان سلامت روان در بین والدین کودکان عادی واستثنایی ارتباط ی معنا داری وجوددارد؟

6- آیا بین میزان بهزیستی روانشناختی (با در نظر داشتن متغیرهای زمینه ای) در بین والدین کودکان عادی واستثنایی ارتباط ی معناداری هست ؟

 

 

6-1 تعاریف نظری وعملیاتی عزت نفس:

1-6-1 تعریف نظری عزت نفس

عزت نفس معمولاً به عنوان ارزشيابي شخص از ارزشمندي خويش تعريف مي‌گردد افرادي كه عزت نفس بالايي دارند خودپذيرا و خود ارزشمند هستند. روانشناسان اجتماعي عزت نفس را ارزيابي مثبت و منفي از خود مي‌دانند به طوري كه فرض مي گردد عزت نفس تا حدودي با ثبات می باشد عزت نفس يا همان خود بزرگواري يكي از خصوصيات مهم واساسي شخصيت هر فردي را تشكيل مي‌دهد(شاطرلو،1386).

2-6-1تعریف نظری سلامت روان:

سازمان بهداشت جهاني (2004) سلامت رواني را به عنوان حالتي از بهزيستي كه درآن فرد توانمندي خود را شناخته از آنها به نحو موثر و مولد بهره گیری كرده و براي اجتماع خويش مفيد می باشد تعريف مي‌كند. به گونه كلي بهداشت رواني ايجاد سلامت روان به وسيله پيشگيري از ابتلا به بيماري‌هاي رواني، كنترل عوامل موثر بروز آن، تشخيص زودرس، پيشگيري از عوامل ناشي از برگشت بيماريهاي رواني و ايجاد محيط سالم در برقراري روابط صحيح انساني می باشد.(میلانفرد،1382)

 

3-6-1 تعريف نظری بهزیستی روانشناختی:

بهزیستی روانشناختی به معنای قابلیت یافتن تمام استعدادهای فرد می باشد و دارای مؤلفه های :

  • خودمختاری (احساس شایستگی و توانایی در مدیریت محیط پیرامون فرد)
  • رشد شخصی (داشتن رشد مداوم)
  • روابط مثبت با دیگران (داشتن روابط گرم و …)
  • هدفمندی در زندگی (داشتن هدف در زندگی و …)
  • پذیرش خود (داشتن توجه مثبت نسبت به خود و …)
  • تسلط بر محیط (توانایی انتخاب و ایجاد محیطی مناسب و …) می باشد.

 

4-6-1 تعریف نظری کم توان ذهنی:

عقبماندگی ذهنی «کم توانی ذهنی[1]» هم نامیده می گردد. لذا در این پژوهش از این اصطلاح بهره گیری خواهد گردید. کم توان ذهنی مربوط می گردد به کنش عمومی هوشی که به گونه معنی داری یا قابل ملاحظه ای کمتر از حد متوسط اقدام کرده و با نقایصی در رفتار سازشی توام بوده ودر طی دوران رشد پدیدار می گردد(سیف نراقی، نادری ،1382).

کم توان ذهنی بر اساس تعریف” AAMD“[2] دراین پژوهش مدنظر می باشد ومنظور آن دسته از کودکان کم توان ذهنی که درسطح آموزش پذیر بوده ومحدوده سنی آنان بین 14-9 سال ودارای بهره هوشی بین 55-70 می باشند ودرحال حاضردر مدارس چناران مشغول به دریافت برنامه های آموزشی، تحصیلی وتوانبخشی هستند.

والدین کودکان کم توان ذهنی: مقصود از والدین در اینجا مادر و پدر کودکان می باشد که حداقل دارای یک کودک کم توان ذهنی آموزش پذیربوده که درمدارس استثنایی روزانه تحصیل می کند وخدمات توانبخشی دریافت می نماید، پاسخگوی پرسشنامه های این پژوهش والدین هستند که مسئولیت دانش آموز را برعهده دارند.

در فرهنگ آموزش کودکان استثنایی تعریف شده می باشد:

آموزش و پرورش ویژه، به آموزش و پرورشی گفته می گردد که برای کودکان با نیازهای ویژه در نظر گرفته شده یعنی کودکانی که به علت های مختلف نمی توانند به گونه کامل از برنامه درسی عادی بهره ببرند.

کودکان استثنایی نیز به کودکانی گفته می گردد که بر خلاف اکثریت افراد هم سن خود درشرایط عادی قادربه سازگاری با محیط نباشد واز نظر فکری، جسمانی ، عقلانی، رفتاری با همسالان خود فرق کلی داشته و احتیاج به روشهای خاص تربیتی و آموزشی، درمانی و …. داشته باشد( میلانی فر، 1374).

پس از نظر آموزش کودکی استثنایی می باشد که برای تامین حداکثر نیازهای تربیتی و آموزشی او تغییراتی درشیوه های تربیتی و آموزشی خانواده و در برنامه های مدارس عادی داده  گردد.

 

5-6-1 تعریف عملیاتی عزت نفس:

میزان نمره ای می باشد که آزمودنیهااز پرسشنامه عزت نفس هترتون و پولوی کسب می نمایند. نمرات بالا نشان دهنده عزت نفس بالا و نمرات پایین نشان دهنده عزت نفس پایین می باشد.

6-6-1تعریف عملیاتی سلامت روان:

میزان نمره ای می باشد که آزمودنیها از پرسشنامه 28 ماده ای سلامت روان هترتون وپولوی کسب می نمایند .

.Mental Retarded                      1

Blindness.2

Deafness.3

well-beig.1

Mobilty.2

3.Pain

4.Depression

5.Anxiety

Ryff.6

FRUSTRATIon.1

Frustation.2

Denial of Reality.3

Anger       .1

  1. 2. Burden

3.Crnic

  1. 4. Beckman
  2. 5. Self- esteem

 

 

1.Aggression

.World Heallh Organization2

. Allen 1

.Edwards2

1.Skinner

[1] Mental retarded

[2] American Assosietion mental  Retardtion

*اصطلاح عقب مانده ذهنی ونام انجمن عقب مانده ذهنی آمریکا (AAMR)درسال2007به اصطلاح کم توان ذهنی وانجمن کم توان ذهنی ورشدی {اید}(AAIDD) تغییر کرده می باشد.

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه :153

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

 

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com