جسماني افراد به صورت تصادفي در گروه هاي تجربي 3 گانه و گروه شاهد قرار گرفتند.
گروه تجربي اول شامل افرادي بودند که فعاليت ورزشي انجام مي دادند (گروه تمرين 10 نفر) ، گروه تجربي دوم شامل افرادي که علاوه بر فعاليت ورزشي روزانه دمنوش اسطخودوس را مصرف مي کردند (گروه تمرين – مکمل 10 نفر) گروه تجربي سوم شامل افرادي تنها با مصرف دمنوش اسطخودوس را بودند(گروه مکمل 10 نفر)، گروه شاهد شامل افرادي که هيچ گونه فعاليت ورزشي و مصرف مکمل گياهي را نداشتند و فقط در آزمون اوليه و پايان طرح شرکت کردند.
3-3) معيار هاي ورود
1. ورزشکار نباشند و يا به صورت منظم فعاليت بدني ورزشي نداشته باشند.
2. بيماري يا سابقه بيماري خاص نداشته باشند
3. آزمودني ها در دامنه سني 18 تا 28 سال باشند
4. عدم استفاده آزمودني ها از دارو يا مکمل داروئي و گياهي
5. عدم استفاده آزمودني ها از مواد محرک يا مهار کننده لاکتات
6. به دليل يکسان بودن شرايط تغذيه اي همه افراد ساکن خوابگاه باشند
3-4) متغيير هاي تحقيق
متغيير مستقل : فعاليت ورزشي (برنامه تمرين هوازي) و مکمل گياهي (مصرف روزانه 5 ميلي گرم اسطخودوس به صورت دمنوش)
متغيير وابسته : سطح پلاسمايي لاکتات موجود در خون، سطح سرمي کورتيزول موجود در خون، ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي
3-5) ابزار جمع آوري داده ها
پرسشنامه ها
1. پرسشنامه اطلاعات فردي و سوابق پزشکي (پيوست 2)
2. پرسشنامه آمادگي براي فعاليت بدني (پيوست 3)
ابزار و لوازم آزمايشگاهي
1. متر نواري
2. ترازو سنجش وزن مدل (Seca) ساخت کشور آلمان
3. ضربان سنج با مارك(POLAR) ساخت کشور فنلاند
4. دستگاه فشارخون جيوه اي با مارك (Riester exacta CE 0124) ساخت کشور آلمان
5. دستگاه سنجش تركيب بدني با مارك (Inbody 720 Body Composition Analyzer) ساخت کشور کُره جنوبي
6. دستگاه تردميل با مارك (TECHNOGYM) ساخت کشور ايتاليا
7. کورنومتر ثانيه شمار مدل (Q & Q) ساخت کشور چين
3-6) روش جمع آوري داده ها
اندازه گيري وزن :
براي اندازه گيري وزن بدن آزمودني ها از ترازو با مارك ( seca) ساخت کشور آلمان استفاده شد. بدين صورت که فرد بدون کفش و با لباس سبک روي ترازو قرار گرفته و وزن وي بر حسب کيلوگرم اندازه گيري شد.
اندازه گيري قد:
براي اندازه گيري قد از قدسنج با مارك (seca) ساخت کشور آلمان استفاده شد. جهت اندازه گيري دقيق قد، فرد بدون کفش به صورت صاف و کشيده روي دستگاه قرار گرفته به طوري که وزن بدن به طور مساوي روي هر دو پا تقسيم شده و چشم ها موازي سطح افق باشد، سپس در انتهاي بازدم معمولي، خط کش افقي دستگاه طوري روي سر قرار گرفته که مماس کاسه سر بوده و با خط کش عمودي زاويه ي قائمه بسازد. بدين طريق، قد فرد بر حسب سانتي متر به دست آمد.
اندازه گيري شاخص تودة بدني و درصد چربي:
در اين پژوهش براي تعيين شاخص تودة بدني و درصد چربي بدن از تحليل مقاومت الکتريکي بافت43 به کمک دستگاه آناليز ترکيب بدن با مارك (Inbody 720) ساخت کشور کره جنوبي استفاده شد. اين تکنيک سريع، غير تهاجمي و نسبتاً ارزان قيمت بر اين پايه استوار است که بافت هاي کم چربي داراي حجم زيادي آب و الکتروليت هستند، بنابراين مسير مناسبي براي عبور جريان الکتريکي مي باشند. اما بافت هاي پرچربي درصد بسيار کمي از ميزان آب را دارا هستند و در نتيجه جريان و سيگنال هاي الکتريکي را به خوبي هدايت نمي کنند. بنابراين با عبور يک سيگنال الکتريکي با فرکانس بالا و کم انرژي (فرکانس 50 کيلوهرتز) ميزان مقاومت موجود در مسير جريان محاسبه مي شود. در اين سيستم سينه ي پاها، پاشنه ي هر دو پا، کف دست ها و زير شست انگشتان هر دو دست بعد از تميز شدن روي الکترودها قرار مي گيرند و جريان الکتريکي پس از عبور از بدن از الکترود ديگر خارج شده و ميزان ولتاژ در الکترود دوم اندازه گيري مي شود که اين ولتاژ و مقاومت اندازه گيري شده به طور مستقيم با ميزان حجم آب بدن، بافت هاي کم چربي و در نهايت چربي بدن ارتباط دارد. شايان ذکر است در اين پژوهش به منظور دستيابي به نتايج دقيق تر کنترل هاي زير صورت گرفت:
* آزمودني ها تا چهار ساعت قبل از استفاده از دستگاه هيچ نوع غذايي و تا يک ساعت قبل، هيچ نوع مايعاتي مصرف نکرده بودند.
* آزمودني ها تا 24 ساعت قبل از اجراي آزمون هيچ فعاليتي ورزشي نداشتند.
* آزمودني ها با مثانه ي خالي توسط دستگاه آزمون شدند.
* آزمون بروس روي نوار گردان انجام مي شود و 7 مرحله دارد . معمولا در آغاز ، فرد روي نوار گردان راه مي رود و با افزايش سرعت و شيب از مرحله سوم و چهارم به راه رفتن سريع مي پردازد و در صورت توانايي براي ادامه فعاليت شروع به دويدن مي کند هر مرحله از آزمون بروس 3 دقيقه طول مي کشد و شيب و سرعت دستگاه در هر مرحله افزايش مي يابد در جدول زير شيب و سرعت نوار گردان مشخص شده است .
سرعت
شيب(درصد)
مرحله
متر در دقيقه
کيلو متردرساعت
مايل در ساعت

45
7/2
7/1
10
اول
67
4
5/2
12
دوم
92
5/5
4/3
14
سوم
113
8/6
2/4
16
چهارم
133
8
5
18
پنجم
147
8/8
5/5
20
ششم
160
6/9
6
22
هفتم

تصوير شماره 5: آزمون هوازي بيشينه (بروس)

3-7) روش اجرا:
مراحل اجرايي پژوهش به شرح ذيل بود:
* فراخوان در بين دانشجويان خوابگاهي دانشگاه فردوسي مشهد
* ثبت نام اوليه ي از افراد علاقمنـد به همكـاري اندازه گيري شاخص توده ي بدن و تكميـل پرسشنامه هاي ويژگيهاي فردي، سوابق پزشکي، ارزيابي فعاليت جسماني و فرم رضايت نامه ي اخلاقي
* در يک جلسه هماهنگي قبل از شروع فرآيند آزمون و نمونه گيري تمامي نکات آزمون شامل نوع آزمون و تحقيق، نحوه خون گيري و مدت تحقيق، استفاده نکردن مواد دارويي در طول مدت آزمون براي آزمودني ها بيان شد.
* به علت خوابگاهي بودن تمامي آزمودني ها رژيم غذايي مورد استفاده براي تمامي آنها يکسان و بر اساس برنامه غذايي، امور تغذيه دانشگاه بود.
* قبل از آزمايشها از طريق پرسشنامة فردي از غيرورزشكار بودن و از طريق انجام معاينات توسط پزشک از سالم بودن آزمودني ها اطمينان حاصل گرديد.
* قبل از شروع تمرين، پيش آزمون از آزمودني ها به عمل آمد. پيش آزمون شامل اندازه گيري هاي آنتروپومتري، نمونه گيري خوني و سنجش توان هوازي به وسيله تست بروس بود که در پس آزمون هم صورت گرفت.
آزمودني ها به 4 گروه 10نفره: 1- گروه تمرين هوازي (تمرين) 2- گروه تمرين هوازي با مصرف اسطوخودوس ( تمرين – مکمل) 3- گروه مصرف اسطوخودوس بدون تمرين هوازي (مکمل) و 4- گروه شاهد تقسيم شدند.
3-8) روش نمونه گيري خوني
ابتدا آزمودني ها به انجام فعاليت هوازي بيشينه (آزمون بروس) روي تردميل پرداختند. قبل از اجراي تست فزآينده بروس (نمونه خون استراحتي) و پس از گذشت 5 دقيقه از اتمام آزمون بروس از هر نفر 10 سي سي خون توسط کارشناس آزمايشگاه جهت اندازه گيري حجم پلاسما، سطح لاکتات پلاسما و کورتيزول سرم گرفته شد و به ظروف از پيش تعيين شده انتقال يافت. به منظور دقت در اندازه گيري لاکتات پلاسما خون گيري از وريد دست آزمودني ها، در حالت دراز کشيده و بدون بستن بازوبند انجام شد(7, 61).
بلافاصله پس از خون گيري نمونه ها به آزمايشگاه برده شد، مراحل بعدي جهت اندازه گيري لاکتات پلاسما و کورتيزول سرم در آزمايشگاه صورت گرفت. اندازه گيري لاکتات در آزمايشگاه با استفاده از دستگاه اتوآنالايزر مارک ( cronix 801-AT ) ساخت اصفهان و با کيت Greiner آلمان صورت گرفت. اندازه گيري کورتيزول با استفاده از کيت Diametry ايتاليا و دستگاه الايزا مدل GDV ايتاليا صورت پذيرفت.
حجم پلاسما
به منظور بررسي تغييرات حجم پلاسما از نرم افزار Excel نسخه 2013 و روش ديل – کاستيل44 استفاده شد(121, 122).
BVA = BVB*(HbB/HbA)
CVA = BVA*HctA
PVA = BVA-CVA
BV% = 100*((BVA-BVB)/BVB)
CV% = 100*((CVA-CVB)/CVB)
PV% = 100*((PVA-PVB)/PVB)
ADJUSTED = DATA*((1+(PV%/100))
بررسي معناداري تغييرات حجم پلاسما در هر يک از گروه ها با آزمون تحليل واريانس ANOVA انجام شد.
3-9) روش اجراي تمرينات
پس از مرحلة پيش آزمون و به دست آوردن اطلاعات لازم، طرح تحقيقي يعني انجام تمرينهاي هوازي به مدت 8 هفته آغاز گرديد. در ضمن از گروه كنترل خواسته شد در مدت انجام طرح تحقيقي هيچ گونه برنامة منظم يا غيرمنظم ورزشي و همچنين مواد دارويي يا موادي با اثرات شبيه به اسطوخودوس مصرف نکنند و به همه گروه ها توصيه شد كه در اين مدت از خوردن غذاي غير معمول خودداري كنند. سپس گروه تجربي 8 هفته، 3 جلسه تکرار در هفته و هر جلسه به مدت 45 تا 60 دقيقه به تمرين هوازي با شدت 60-75 درصد حداكثر ضربان قلب بيشينه پرداختند(115).
روش تعيين شدت تمرين
شدت تمرين بر اساس روش ضربان قلب ذخيره کارونن45 تعيين گرديد. براي استفاده از اين روش
بايد چند محاسبه ساده انجام داد. بدين ترتيب که:
سن -220 = (HRmax ) حد اکثر ضربان قلب
(HRRmax) = HRmax- HRrest ضربان قلب ذخيره اي
THR = (HRRmax × %HR) + HRrest
60-75 درصد ضربان قلب ذخيره اي محاسبه شود. ضربان قلب استراحتي به اين دو عدد اضافه شود تا محدودة ضربان قلب هدف (THR)46 به دست آيد(35).
در اين تحقيق دو گروه اسطوخودوس مصرف کردند که يکي از اين گروه ها همراه با مصرف اسطوخودوس تمرين ورزشي نيز انجام دادند. ميزان مصرف مکمل گياهي ، پنج گرم اندام هوايي خشك شده اسطوخودوس در 150 ميلي گرم آب جوشيده روزانه به شكل دم کرده بلافاصله پس از تمرين تجويز شد؛ همچنين در گروه تمرين هوازي و شاهد مصرف روزانه 150 ميلي گرم آب (دارونما) تجويز شد(95, 123). به آزمودني ها آموزش داده شد كه اين دم نوش را به شكل كامل مصرف نمايند و همزمان از مصرف ساير گياهان دارويي در طول مطالعه اجتناب نمايند.
برنامه تمرين
هفتة اول به دليل عدم آمادگي آزمودنيها تأکيد بيشتري بر تمرينهاي استقامتي پايه شامل دوهاي نرم و سبك با شدت كم و تمرينهاي كششي و نرمشي شد. از هفتة دوم علاوه بر افزايش تدريجي شدت، مدت تمرينها نيز افزايش يافت . به اين ترتيب كه تمرينهاي دو سبك با شدت 50 تا 60 درصد حداكثر ضربان قلب كه در ابتدا به مدت 20 دقيقه انجام مي گرفت، بتدريج افزايش يافت، تا اينكه در هفتة هشتم آزمودنيها به مدت 45 تا 60 دقيقه با شدت 60 تا 75 درصد حداكثر ضربان قلب دويدند. هر جلسه تمرين با 10 دقيقه گرم کردن شروع و با 10 دقيقه سرد کردن به پايان مي رسيد. شدت تمرين با استفاده از دستگاه ضربان سنج پلار و همچنين به صورت شمارش ضربان توسط خود آزمودني که از قبل آموزش داده شده بود مورد کنترل قرار گرفت. سپس در پايان هفته هشتم تمرين پس از 48 ساعت از آخرين جلسه تمرين آزمودني ها مورد ارزيابي قرار گرفتند. تمامي مراحل شامل انجام تست فزاينده بروس و نمونه گيري خوني پس از تست فزاينده همانند پيش آزمون صورت گرفت. به منظور دقت در اندازه گيري خوني ساعت اجراي آزمون براي هر نفر در پيش آزمون و پس آزمون مشابه بود. نمونه هاي خوني براي بررسي ميزان لاکتات پلاسما و کورتيزول سرم به آزمايشگاه انتقال يافت.
3-10)روش تحليل داده ها
به علت شرکت نکردن بعضي از آزمودني ها در جلسات تمرين و مرحله پس آزمون نتايج ارزيابي اين افراد از ليست افراد اين آزمون کنار گذاشته شد. در نتيجه گروه هاي تجربي با 10 نفر و گروه شاهد با 7 نفر بسته شد. پس از جمع آوري و وارد كردن اطلاعات حاصله در محيط نرم افزار SPSS نسخه 19، داده هاي خام مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت به طوري كه براي محاسبه شاخص هاي گرايش مركزي و پراكندگي و رسم نمودارهاي متغيرها از

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید