کاهش پروتئين سلولي، خستگي و افزايش لاکتات بيانگر اينست که علاوه بر تمرين و فعاليت بدني مي توان نقش متغيرهاي ديگري چون تغذيه، مصرف مکملهاي داروئي و غذايي را بيش از پيش بررسي کرد.

1 – 1) بيان مسئله
ورزشکاران هميشه سعي مي کنند هنگام مسابقات، بهترين اجراي خود را به نمايش بگذارند و در اين ميان عوامل متعددي مانع از بروز بهترين عملکرد آنها مي شود. يکي از عوامل موثر در کاهش عملکرد ورزشي و جلوگيري از ادامه فعاليت خستگي است، که در فعاليتهاي بدني با شدت زياد باعث افت نتيجه دلخواه و محدوديت در عملکرد مي شود(8). شدت ونوع خستگي عضلاني به نوع، مدت، شدت تمرين و نوع تار هاي عضلاني فعال و عوامل متعدد محيطي و شدت اين عوامل وابسته است(9). دو عامل مهم براي موفقيت در اجراي فعاليتهاي استقامتي و طولاني مدت و به تعويق انداختن خستگي عبارتست از حداکثر اکسيژن مصرفي (VO2max) و ميزان انباشتگي لاکتات. هر چه ميزان (VO2max) بالاتر و ميزان لاکتات پائين تر باشد عملکرد استقامتي بهتر خواهد بود(10).
حداکثر اکسيژن مصرفي (VO2max) يکي از رايج ترين اندازه گيريها در فيزيولوژي ورزشي است که ظرفيت فرد را براي مصرف، انتقال، و دريافت اکسيژن بيان مي کند. مقادير واقعي و عيني حداکثر اکسيژن مصرفي از اهميت فيزيولوژيکي و باليني، بويژه در موارد مقايس? گروه يا افراد با يکديگر يا ارزيابي برنامه هاي مختلف تمريني برخوردار است(11). انباشتگي لاکتات در عضلات فعال و غلظت يون هيدروژن در خون ، يکي ديگر از دلايل خستگي است(12).
پيتر و همكاران ( 1979 )، در تحقيقي روي 8 دوندة مرد باتجربه كه به مدت 10 دقيقه بر روي دوچرخة كارسنج با شدت 70 درصد حداكثر اكسيژن مصرفي فعاليت كردند، افزايش غلظت لاكتات سرم اين افراد را گزارش كردند(13).
گزارش شده است كه تغييرات لاکتات هنگام اجراي فعاليت بدني، شايد با تغييرات كورتيزول سرمي مرتبط باشد، چنان كه تحقيقات نشان داده است، افزايش لاکتات سرم هنگام اجراي فعاليت هاي بدني شديد، احتمالاً با تحريك گيرنده هاي شيميايي محور هيپوتالاموس – آدرنال1 موجب تحريك هورمون كورتيزول مي شود. رادولف و همكاران (2000) در تحقيق بر روي 13 دونده كه به مدت 30 دقيقه روي نوارگردان با شدت 60 درصد حداكثر اكسيژن مصرفي دويدند، افزايش غلظت كورتيزول آنها را گزارش كردند(14).
هورمون كورتيزول موجب افزايش فعاليت گلوكونئوژنز مي شود و اسيد لاكتيك هم به عنوان پيش ساز فرايندگلوكونئوژنز در بدن عمل مي كند. بيان شده است که افزايش لاکتات در پايان تمرين و فعاليت ورزشي ، باعث افزايش غلظت کورتيزول مي شود(15). گالهيرم و همكاران، (2002) به وجود ارتباط مثبت معني دار بين كورتيزول و اسيد لاكتيك پس از فعاليت بدني شديد اشاره كردند(16).
اگرچه افزايش حاد كورتيزول بخشي از روند شكل گيري فرآيند رشد عضله مي باشد، اما سطوح زياد و طولاني مدت آن ممكن است اثرات زيان آور از جمله تضعيف سيستم ايمني، کاهش سنتز پروتئين، افزايش اسيدهاي آمينه پلاسما، افزايش استرس و فشار را به دنبال داشته باشد (7, 17). باقي ماندن کورتيزول زياد در خون براي مدت طولاني موجب افزايش ترشح اسيد کلريدريک و آنزيم هاي تبديل کننده پروتئين مانند پپسينوژن2 و تريپسينوژن3 مي شود. اين آنزيمها ممکن است افراد تحت استرس را آماده براي مبتلا شدن به زخم هاي معده اي – روده اي کنند. وقتي شدت فعاليت يا مدت استرس يا هر دوي آنها با هم به حدي باشد که بدن بتواند در برابر آنها سازگاري حاصل کند احتمالا کاهش آثار منفي کورتيزول از جمله استرس را موجب خواهد شد(18).
اسطوخودوس با نام علمي Lavandula officinalis از گياهان دارويي شناخته شده بسيار قديمي با اثرات مفيد مي باشد. مهمترين ترکيبات موجود در اين گياه شامل مونوترپن ها به ويژه لينانول (20 تا 50 درصد) و ليناليل استات (30 تا 40 درصد)، هيدروکسي کومارين ها از قبيل اومبليفرون و هرنيارين، تانن ها (13درصد) و نيز ترکيباتي چون : مشتقات کافئيک اسيد از جمله رزماريک اسيد و لاواندوليل استات هستند(98). محققان خواص متعددي درماني از قبيل، ضد اضطراب، ضد افسردگي،ضد چربي، ضد التهابي، ضد اسپاسم، ضد درد، ضد باكتري، ضد انگل، ضد ويروس، آرام بخش، کاهش خفيف کلسترول، کاهش کورتيزول و آنتي اكسيداني را از اين گياه با ارزش گزارش كردند(26-28). در برخي تحقيقات بيان شده است که مصرف اسطوخودوس سبب تاثير بر هيپو تالاموس و کاهش ترشح هورمون آزاد کننده کورتيکوتروپين4 (CRH) از آن مي شود که به دنبال اين کاهش، ميزان ترشح آدرنوکورتيکوتروپين5 (ACTH) از هيپوفيز کم شده وسبب کاهش ترشح کورتيزول از غده آدرنال مي شود(7, 19, 20).
لذا اين سئوال براي محقق مطرح مي شود که با توجه به افزايش سطح کورتيزول و لاکتات خون در نتيجه فعاليت بدني، آيا مي توان با انجام تمرين ورزشي و مصرف اسطخودوس علاوه بر کاهش آثار منفي کورتيزول، کاهش در توليد لاکتات، افزايش VO2max و عملکرد ورزشي را شاهد باشيم؟

1-2) ضرورت و اهميت تحقيق
يكي از موانع مهم اجراي مطلوب و موفقيت آميز فعاليت هاي ورزشي، بروز خستگي است كه از پيامدهاي اجتناب ناپذير فعاليت هاي شديد است. با توجه به نوع فعاليت بدني، دلايل متفاوتي براي بروز خستگي گزارش شده است؛ براي نمونه، احساس خستگي پس از اجراي دو 400 متر كه حدود 50 ثانيه طول مي كشد، با خستگي پس از دو ماراتن متفاوت است. تجمع فرآورده هاي جانبي سوخت و ساز، اختلال در عملكرد سيستم عصبي، اختلال در ساز و كار انقباض تارهاي عضلاني يا كاهش و تخليه سوبستراي مورد نياز براي توليد انرژي از مهم ترين دلايل خستگي است. به نظر مي رسد در فعاليت هاي شديد، احتمالاً دليل خستگي، تجمع اسيدلاكتيك است(21, 22). براساس مطالعات صورت گرفته در اثر انجام فعاليت هاي بي هوازي و هوازي شديد دفع و برداشت لاکتات توسط عضله و کبد به نسبت توليد آن افزايش نمي يابد، در چنين شرايطي آغاز انباشت لاکتات و شروع فرآيند خستگي اتفاق مي افتد(23, 24).
ورزشكاران براي بهبود عملكرد ورزشي و به تعويق انداختن خستگي، از تركيبات و موادي گوناگون مانند ويتامين ها، مواد معدني، مكمل هاي پروتئيني و كربوهيدراتي، فسفات، بي كربنات سديم، اسپارتات، الكل و كافئين به عنوان كمك نيروافزا استفاده مي كنند(25). در اين راستا استفاده از مکمل هاي گياهي مي تواند به دلايل مختلفي از قبيل كمتر بودن عوارض جانبي، پذيرش بهتر فرد به علت توصيه طب سنتي و استفاده نسل هاي گذشته، سازگاري بيشتر با عملكرد فيزيولوژيك بدن و قيمت كمتر آن مناسب باشد. اسطوخودوس با نام علمي officinalis Lavandula از گياهان دارويي شناخته شده بسيار قديمي با اثرات مفيد مي باشد(26, 27). نتايج برخي تحقيقات نشان داده است که اسطوخودوس باعث کاهش غلظت کورتيزول موجود در بزاق و خون مي شود(20, 28, 29).
تحقيقات نشان مي دهد اجراي ورزش استقامتي با شدت متوسط و شديد موجب افزايش غلظت کورتيزول خون مي شود همچنين غلظت کورتيزول پس از فعاليتهاي مقاومتي سنگين نيز افزايش مي يابد. با توجه به نتايج اين تحقيقات ورزش به عنوان محرک اوليه ترشح کورتيزول در افراد سالمي که شروع به ورزش مي نمايند بيشترين تاثير را خواهد داشت و بتدريج طي ساليان متمادي اثر تحريکي ورزش کمتر خواهد شد(30-32).
پژوهشگران گزارش كرده اند كه عواملي مانند شدت ورزش (بيش از 75 درصد حداكثر اكسيژن مصرفي)، تغييرات حجم پلاسما و خون، تغييرات درجة حرارت محيط و فشارهاي رواني ناشي از فعاليت و شدت ورزش غلظت كورتيزول سرم را در ورزشكاران تحت تأثيرقرار مي دهد(33, 34). همچنين به دنبال فعاليتهاي بدني شديد تغييرات کورتيزول موجب تغييرات متابوليت هاي پلاسما از جمله لاکتات مي شود(16).
از آنجا که کاهش آثار منفي کورتيزول و کاهش مقادير لاکتات در هنگام فعاليت ورزشي اهميت فراواني در بهبود عملکرد، افزايش زمان فعاليت و به دنبال آن به تعويق انداختن خستگي دارد(10)، لذا کشف راههاي جديد و بدون عوارض جانبي براي افراد در بهبود سطح عملکرد و کاهش خستگي از اهميت فراواني برخوردار است.

1-3) اهداف تحقيق:
1-3-1)هدف کلي:
تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه و بدون مصرف اسطوخودوس بر سطوح لاکتات ،کورتيزول و VO2max دانشجويان پسر غير ورزشکار
1-3-2) اهداف ويژه:
1. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي بر سطح لاکتات پلاسمايي خون دانشجويان غير ورزشکار
2. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار
3. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار
4. تعيين تاثير مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح لاکتات پلاسما خون دانشجويان غير ورزشکار
5. تعيين تاثير مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار
6. تعيين تاثير مصرف مکمل اسطوخودوس بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار
7. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح لاکتات پلاسما خون دانشجويان غير ورزشکار
8. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار
9. تعيين تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار
10. مقايسه تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه و بدون مکمل اسطوخودوس بر سطح لاکتات پلاسما
11. مقايسه تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه و بدون مکمل اسطوخودوس بر سطح کورتيزول سرم
12. مقايسه تاثير هشت هفته تمرين هوازي به همراه و بدون مکمل اسطوخودوس بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي

1-4) فرضيههاي تحقيق
1. هشت هفته تمرين هوازي بر سطح لاکتات پلاسمايي خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
2. هشت هفته تمرين هوازي بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
3. هشت هفته تمرين هوازي بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
4. مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح لاکتات پلاسما خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
5. مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
6. مصرف مکمل اسطوخودوس بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
7. هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح لاکتات پلاسما خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
8. هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر سطح کورتيزول سرم خون دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
9. هشت هفته تمرين هوازي به همراه مصرف مکمل اسطوخودوس بر ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار تاثير دارد.
10. بين سطوح لاکتات پلاسما دانشجويان غير ورزشکار در سه گروه تجربي تفاوت معنادار وجود دارد.
11. بين سطوح کورتيزول سرم دانشجويان غير ورزشکار در سه گروه تجربي تفاوت معنادار وجود دارد.
12. بين ميزان حداکثر اکسيژن مصرفي دانشجويان غير ورزشکار در سه گروه تجربي تفاوت معنادار وجود دارد.
1-5) تعريف واژه ها
تمرين هوازي
به فعاليت هايي گفته مي شود که با شدت متوسط و مدت زمان نسبتا طولاني انجام شده و گروه هاي عضلاني بزرگ بدن را فعال مي کنند و انرژي مورد نياز براي اجراي آنها، تمامي و يا عمده آن از طريق دستگاه هوازي تأمين مي شود و به حضور اکسيژن تنفسي وابسته است(35).
در پژوهش حاضر برنام? تمرين ورزشي شامل هشت هفته تمرين هوازي، 3 جلسه تکرار در هفته و هر جلسه به مدت 45 تا 60 دقيقه با شدت 60-75 درصد حداكثر ضربان قلب بيشينه بود.
اسطخودوس
اسطوخودوس با نام علمي Lavandula officinalis از گياهان دارويي شناخته شده بسيار قديمي ب

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید